44 I. G. IIULLEMAN 



uno corrupta est Latinitas, in quam, praeter vetera et antiqua, nova pede- 

 tentini iiiducta sunt innumerabilia , mutata verborum genuina significatiüne 

 aut flexione, vel adhibitis vocabulis antea poeticis aut recens fictis, denique 

 multis ex lingua Graeca aut sermone rustico et plebeio adsumptis. Quae 

 res quod Traiani seculo non exigua nee vulgaria incrementa cepit, partim 

 fortasse repetendum est ex magno numero Italicorum et Provincialium , qui 

 in primis inde a Vespasiani temporibus in Urbem confluxerant , sive sena- 

 toria dignitate ornati, sive aliis summis honoribus conspicui, haud pauci 

 etiam scriptores; partim et maxime quidem inde, quod fieri iam tum Roma 

 coepit, qualis imperante Hadriano plane fuit, doctrinae Craecanicae et 

 Graecanici cultus sedes. Hinc nata Latinae linguae cum Graeca quaedam 

 quasi consociatio; Iiinc Latini non modo loqui, verum scribere etiam Graece 

 consuerunt 31); hinc tandem patrii serraonis iam nimis corruptae integritati 

 extrema vis allata. Sed haec subtilius persequi quum nunc quidem non 

 sit propositum, praestat ad cetera accedere et contemplari paulisper ratio- 

 nem oratoriae. 



Est haec poetarum et scriptorum, qui paulo ante Traianum vel his ipsis 

 temporibus floruerunt , omnium una et consentiens vox , praeter grammati- 

 corum scholas nihil fuisse scenis rhetorum ineptius, nihil miserius. Prae 

 aliis Tacitus, mea quidem sententia scriptor egregii iUius qui est de orato- 

 ribus dialocji, brevi, sed acute funestas istas eloquentiae pestes notavit, 

 quum decernere vereretur, locus ipse an condiscipuli an genus studiorum 

 plus mali ingeniis adferrent ^^). Adeo enim haec sunt verissima, ut in 

 rhetorum ofEcinis non solum obtunderentur et exstinguerentur ingenia, sed 

 morum castitas haud raro pollui 3^) , in dies etiam ali et corroborari impu- 

 dentia soleret. Videlicet quum duobus orationum generibus, suasoriis et 

 controversiis , a rhetoribus adolescentuli exercerentur, iisdem declamationibus 

 smiul discebant invicem qualiacunque laudare. Quae quidem modestiae 

 pariter ac studiorum perniciosissima hostis liumaiiitas — hoc ei datum est 

 nomen — in eo potissimum cernebatur, quod adolescentuli ad oranem 

 clausulam declamantis condiscipuli exsurgentes et excurrentes cum indecora 

 exsultatione conclamabant. Quo tumultu inflati declamatores , si parum a 

 praeceptore laudarentur, ipsi de illo male sentiebant ^^). Saepius enim 

 legem , qua discereut , discipuli ipsi dabant ^^) , et miselli doctores necesse 



