ORATIO. 153 



Historiae enim populi Israelitici mentione facta, quot statim quaestiones 

 oboriantur necesse est de eius fontibus, quos fere solis antiquissimis litte- 

 rarum Hebraicarum reliquiis constare notissimum est, de singulorum libro- 

 rum compositione , aetate, auctore uno an pluribus, de fide historica, de 

 ipsa verborum interpretatione , ut taceain omnium gravissimam , sed quae 

 partim alius disciplinae est, de eorum auctoritate divina, quippe qui ab 

 ipso populo et ecclesia christiana sacri habiti sunt. 



Quae omnia quamvis gravia si vel maxime hie mittere possim inter harum 

 rerum peritos discutienda, undique tarnen assurgentes conspicere mihi vi- 

 deor quibus neutiquam me probatum iri sperare licet. 



Sunt quibus totum hoc historicum genus displiceat, rebus quippe phy- 

 sicis toti intenti, quas solas utiles iudicant, e quibus solis in praesentem 

 nostram conditionem emolumenta quaevis redundatura existimant, quae- 

 cunque vero ad historiam pertinent, linguarum scientiam, litterarum Stu- 

 dium, morum humanitatisque cognitionem, caetera aut parvi aut nihili 

 faciunt. 



Alii historiae Studium non respuentes, quid tandem sibi velit quaerunt 

 tota ista philosopha quae vocatur historiae tractandae ratio. In enarratione 

 rerum in facto positarum consistendum aiunt, ultra progredi vetant. 



Atque cum bis amice conspirant hactenus, caeterum longe ab iis et inter 

 se diversi, tum ii qui litteris inhaerentes scripta illa quae gentium indolis et 

 ingenii monumenta sunt interpretantur quidem nee tarnen illam indolem 

 ingeniumque inde elici atque vere cognosci sinunt, tum ii qui quamquam 

 hodie fortasse rariores , nullam esse philosophiam perhibent , nisi quae e 

 summo quodam principio solius ratiocinationis ope omnia deducere et ad 

 rerum universitatis cognitionem pervenire conetur, ipsis vero rebus factis- 

 que erudiri noiunt. 



Sunt praeterea qui in humani generis histgria tractanda methodum ipsam 

 qua singulae partes ad unum revocantur non improbent, sed in rebus 

 diiudicandis et aestimandis aliam plane normam adhibeant, ita ut exempli 

 gratia Israeliticum populum qui sane nee bellicis expeditionibus, nee mer- 

 catura nee fabrili dexteritate, nee artium, modo poesin excipias, nee disci- 

 plinarum cultu, nee philosophia, nee politica constitutione excelluit vix aut 

 ne vix quidem ullo loco habeant. 



20 



