ORATIO. 



155 



nugati sunt nonnulli, hie in censum venire nequit. Quin apud longa 

 plurimos eosque humanitate florentissimos populos non tantum fuit quae- 

 dam religio, verum etiam haec cum omnibus vitae publicae atque privatae 

 negotiis magis rainusve coniuncta. 



Mihi quidem nunc non explorandum est unde hie omnium populorum 

 ad religionem propensus animus extiterit, nee quaenam vitiorum quibus 

 religio apud omnes populos nuUo excepto laboravit singulis peculiaris vel 

 omnibus communis sit causa. Hoc contendo, populu^a Israöliticum solum 

 ita Dei cultui operam dedisse, ut si eum e populorum numero tollas, toti 

 humauo generi nullus amplius qui hoc nomine dignus sit cultus divinus 

 sit superfuturus. 



Quod ut demonstrem, primum quaeso attendatis, Auditores spectatissimi, 

 coluisse Israelitas Deum omnium quotquot sunt rerum, totius rerum uni- 

 versitatis, auctorem. Non excito notissimum nee eo tamen minus admira- 

 bile illud , quod in introitu totius librorum Hebraicorum collectionis est : 

 //Initio creavit Dens coelum et terram." Non urgeo hie significationem 

 unius vocabuli de quo longa sit et sine ullo fructu disputatio. Appello 

 diversissimorum scriptorum testimonia, legislatoris : //Nam sex diebus fecit 

 Dominus coelum et terram et mare et quaecunque iis insunt;" poetae: 



// Verbo Domini coeli facti sunt et spiritu oris eius omne eorum agmen ; 



nam quodcunque ille dixit factum est, quodcunque ille iussit, extitit/' 

 prophetae: //Nonne intellexistis fundamenta terrae?... Sursum erigite 

 oculos et videte quis creaverit haece; qui agmeu eorum numero educit 

 et nominatim eos evocat; ob magnas eius vires et potens eius robur nemo 

 deficit ;" philosophi sapientiam laudantis et loquentem introducentis : // Do- 

 minus me possedit initio eius viae : . . . quum nuUi erant abyssi nata eram , 

 quum nulli erant fontes graves aquis; antequam montes erant positi, ante 

 Celles nata eram," caetera, quibus omnibus non metaphysica quaedam ad 

 scholae leges redacta continetur doctrina de creatione mundi, quibus vero 

 satis patet Israelitis intimam fuisse persuasionem de Deo omnium rerum 

 auetore et rectore. 



Neve quis haec parvi faciat quippe trita et vulgaria omnibusque, etsi 

 multis non placeant , notissima , perpendatis quanti hoc sit aestimandum , 

 quod quum reliquorum populorum quamvis humanitatis et ingenii laude 



20* 



