R E DE V GERING. 177 



nevens haar te moeten erkennen. — Bij het publiek was het verlangen 

 naar diezelfde regtszekerheid eveneens niet onnatuurlijk; en waar het met 

 bevreemding de mannen van het vak het regt van de eene zoowel als van 

 de andere partij met klem van reden en hoorde verdedigen, wat wonder, dat 

 het daar ook zijn heil verwachtte van de vvet, die alles duidelijk en klaar 

 zou bepalen? En ook hier was immers de voorstelling zoo uitlokkend, dat 

 men zelf deskundige, en daarom zieh zelf genoeg zou zijn, niet meer af- 

 hankelijk van , niet meer cijnsbaar aan dezulken , die hun werk hadden ge- 

 maakt van de kennis des regts , maar overbodig zouden zijn , wanneer dat 

 regt maar in eene voor allen toegankelijke wet duidelijk was beschreven , 

 en die wet , als een voor allen geopend boek , de kennis des regts als van 

 zelf onder het bereik van allen bragt. Wat de regtsgeleerden betreft, die 

 zieh iu gelijken zin lieten hooren, men weet, wat de zucht vermag om 

 anderen te believen, maar ook hoe iemand te goeder trouw door eene niet 

 wel bestuurde philanthropie tot Utopien geleid kan worden. 



Intusschen is de onmisbaarbeid der regtswetenschap , ook nevens eene 

 bestaande wetgeving, voldoende door de geschiedenis bewezen. Ten al- 

 len tijde en overal , waar bij een volk het regt tot genoegzame ontwikkeling 

 is gekomen, heeft zieh die wetenschap aan de zijde der wetgeving geplaatst 

 en gehandhaafd. En is zij onmisbaar, zij kan dan ook voorzeker slechts 

 in schijn , maar inderdaad niet, schadelijk zijn voor de zekerheid des regts ; 

 integendeel moet zij dan juist eenen wel geregelden regtstoestand bevorde- 

 ren en helpen bevestigen. Dat zij dit werkelijk doet , kan naauwelijks met 

 grond betwijfeld worden; en de Stelling, dat een Staat beteren \\ aarborg 

 vindt in goede regtsgeleerden dan in de wetten zelve ') , möge anderen eene 

 paradoxe scbijnen, zij is niet in strijd met het wezen der zaak. 



Maar waarom is die regtswetenschap onmisbaar, ook bij het bestaan 

 eener wetgeving? Met andere woorden, wat heeft zij ten aanzien van de- 

 ze te verrigten, en welkeis de betrekking, waarin zij nevens haar Staat? 

 Ziedaar, naar ik meen, een niet ongeschikt onderwerp voor de rede, waar- 

 mee ik thans , naar aloud gebruik en een wettelijk voorschrift , de mij op- 



') Baviüs tooeda, Orat. plu3 esse praesidu civitatibus in bonis Jurisconsultis quam in 

 ipsis legibus, 1765. 



23 



