178 G. DIEPHUIS 



gedragen betrekking aan deze Hoogeschool moet aanvaarden. Die betreking 

 zelve geeft mij aanleidiug en vrijheid tevens, om daarbij meer bepaald ons 

 privaatregt op het oog te hebben. Zoo stel ik mij voor te spreken over 

 de wetenschap des regts in hetrchking tot de wetgeving. Wilt mij M. H. 

 een goedgunstig en welvvillend gehoor schenken bij de beantwoording der 

 aangeduide tweeledige vraag. 



De wetgeving is voorzeker de hoofdbron van het positive regt eens volks , 

 dat tot eenigen trap van ontvvikkeliug is gekomen. Hare kennis is dus 

 ook een noodzakelijk en voornaam bestanddeel, de bevordering dier ken- 

 nis eene met grond verwachte vrucht van de wetenschap des regts. 



Maar de kennis der wetten — het is den Romeinschen regtsgeleerde dik- 

 wijls nagezegd — de kennis der wetten bestaat niet hierin , dat men zieh 

 hare woorden, maar daarin dat men zieh hären zin en hare wezenlijke kracht 

 heeft eigen gemaakt. En de regtswetenschap ziet hier al aanstonds een 

 uitgebreid veld ter bewerking voor zieh, dat zieh uitstrekt over den ge- 

 heelen omvang der wetgeving. Hare eigene werkzaamheid te dezen aan- 

 zien is wel eens beperkt tot zulke bepalingen , die op zieh zelve niet 

 volkomen duidelijk, omtrent de wäre bedoeling des wetgevers twijfel over- 

 laten. Wil men daarmede te kennen geven , dat, waardewet duidehjk is, 

 geene beoordeeUng van hare meerdere of mindere gepastheid iets afdoet aan 

 de verbindende kracht, die zij als wet bezit, — of wil men dat door geene 

 redenering van de ondubbelzinnig uitgedrukte bedoeling des wetgevers mag 

 worden afgeweken, dan kan dit gereedelijk worden toegestemd; maar dau 

 wordt daardoor in geenen deele bewezen, dat de regtswetenschap zieh ten 

 aanzien dier duidelijke uitspraken der wet tot eene geheel lijdelijke opne- 

 ming kan bepalen. 



Trouwens, wat is eene volkomen duidelijke wetsbepaling ? Omtrent het- 

 geen den een dubbelzinnig voorkomt, bestaat bij den ander geen de minste 

 twijfel; wat voor genen klaar en zeker is, is in het oog van dezen niet zonder 

 zwarigheid; en wat op zieh zelf voor geene verschillende opvatting vatbaar 

 schijnt , wordt wel eens misverstaan ten gevolge — of verkeerd voorgesteld 

 ter wille eener gelief koosde meening. Wat is duidelijker, zou men zeggen, 

 dan de bepaling der Grondwet, die, nadat Nederland de kluisters eener 



