R E D E V E R I N G. 179 



vreemde overheersching had afgeworpen, met zoovele woorden voorschreef, 

 dat er zou worden ingevoerd eeu algemeen wetboek van burgerlijk regt? 

 En echter deed de voorliefde voor den Fransche code, die zooveel bijdroeg 

 tot de af keuring van hat door kemper en anderen opgesteld ontwerp , zelfs 

 in 's lands vergaderzaal de leer verkondigen , dat het niet de bedoeling was 

 geweest, de afschaffing der bestaande en de invoering eener nieuwe wet- 

 geving te bevelen , maar enkel eenheid en eenvormigheid van regt voor 

 geheel het koningrijk te waarborgen. Die bevvering werd door kemper 

 met kracht wederlegd ; hij wees aan , hoe de op zieh zelve ondubbelzinnige 

 woorden in volkomen overeenstemming waren met de onmiskenbare bedoehng, 

 en steeds in dien bepaalden zin waren opgevat; maar die wederlegging zelve , 

 en de aanleiding, die haar noodig maakte, doen het ons zien, hoe de we- 

 tenschap des regts ten aanzien van alle bepalingen der wetgeving werkzaam 

 moet zijn en ze in zieh opnemen , die op zieh zelve duidelijk zijn , met 

 klare bewustheid harer ondubbelzinnige beteekenis, de andere na vooraf 

 door een naauwkeurig en naauwgezet onderzoek omtrent hare wezenlijke 

 bedoeling tot zekerheid te zijn gekomen. AI is het edict des praetors zoo 

 duidelijk als het kan zijn, zoo sprak reeds ülpianus, toch mag zijne ver. 

 klaring niet verwaarloosd worden. 



De verhlaring der wetgeving is alzoo eene eerste werkzaamheid, die 

 de weteuschap te hären aanzien te verrigten heeft. Daarin is ook de uit- 

 legging begrepen, die meer bijzonder den zin dier bepalingen in het 

 licht moet stellen, welke omtrent de eigenlijke bedoeling eenigen twijfel 

 overlaten. 



De wet is de uitgedrukte wil van den wetgever. Die wil kan op zieh 

 zelf de ingezetenen niet verbinden ; hij kan dit alleen , zoo hij is uitge- 

 drukt en kenbaar gemaakt in de wet. Maar dan heeft dez€ ook die ver- 

 bindende kracht, omdat de wetgever in haar zijnen wil heeft uitgesproken. 

 De woorden der wet zijn het middel waardoor, de vorm waarin die wil 

 kenbaar is gemaakt. Doch niet altijd drukken zij dien wil bepaald en 

 duidelijk uit. In het onvolkomene, dat elk menschelijk werk aankleeft, 

 en waarvan ook de uiting onzer gedachten niet vrij is, deelt ook de wet, 

 naar den inhoud niet alleen, maar ook naar den vorm, het kleed, waarin 

 de zaak soms meer of minder is ingewikkeld. Die inwikkeling heeft eene 



23* 



