180 G. DI EPH U IS 



uitlegging noodig, waardoor datgene, waarop het eigenlijk aankomt, aan 

 het licht wordt gebragt. 



Noch deze plaats, noch de tijd mij hier vergund, veroorlooft mij iaeene 

 beschouwing te treden van de wijze, waarop die uitlegging behoort te ge- 

 schieden , an van de regelen , die daarbij in acht genomen moeten worden. 

 Ik mag slechts op het beginsel wijzen , waarvan zij moet uitgaan , en op 

 hetgeen daaruit onmiddellijk voortvloeit. 



De wet is de uitgedrukte wil van den wetgever. Die wil is niets, zoo 

 hij niet in woorden is uitgedrukt; maar ook de woonlen hebben geen ge- 

 zag , dan als uitdrukkiug van dien wil. Man mag daarom aan aene bepaUng 

 der wet geenen zin hechten , die in bepaalden strijd is met hare woorden , 

 al kan men ook op goede, maar niet aan de wet zelve ontleende gronden 

 aannemen , dat die zin overeenstemt met hetgeen de wetgever werkelijk 

 heeft gewild. Maar men mag evenmin zieh aan de woorden der wet bin- 

 den , zonder op de bedoeliug des wetgevers te letten en ze overeenkomstig 

 die bedoeling op te vatten, voor zoo ver de woorden, al is het ook niet 

 naar het algemeen, maar naar een hem bijzonder eigen gebruik, zoodanige 

 opvatting öf meer of minder bepaald medebrengen , 6f althans veroorloven. 

 Beide uitersten , waarop ik wees , zijn inderdaad bepaalde rigtingen , waarin 

 verdienstelijke regtsgeleerden zieh bewegen. De wäre wag leidt tusschen 

 die beiden door; en op dien weg moet de uitlegger der wet door een hem 

 eigen tact geleid worden , en bewaard tegen afdwaling ter ragtar of ter 

 linker zijde. Want ook die weg leidt niet tot het doel längs een enkel vast 

 aangewezen spoor , dat men niet zou kuunen verlaten , althans zonder opzette- 

 lijk te willen. In het algemeen is immers de arkenning van een beginsel geen 

 zekere waarborg voor eeue altijd juiste toepassing. — Verguntmij, hier bij 

 op te merken , dat eene bepaalde uitlegging naar die toepassing , de uitlegger 

 zelf naar hat beginsel moet beoordeeld worden , waardoor hij wordt geleid. 



De uitlegging kan meer of minder vermiftig en scherpzinnig wezen , maar 

 het is geene Verdienste voor haar, gezocht te zijn. Wel mag zij de strek- 

 king eener wetsbepaling uitbreiden, Avaar de woorden die te zeer schijnen 

 ta beperkan, of haar binnen enger grenzen besluiten, dan de woorden 

 schijnen aan te wijzen. In zoover kan zij tevens taregtwijzing zijn zonder 

 daarom haar karakter als uitlegging te verliezen. Zij wijzigt ook dan den 



