REDEV GERING. 181 



uitgedrukten wil des wetgevers niet; zij geeft alleen aan de uitdrukking de 

 beteekenis, die aan dien wil beantwoordt. De teregtwijzing , waarvan ik 

 sprak, treft niet de bepaling zelve der wet, maar alleen den vorm, waarin 

 zij is bevat. De wetenschap kan ook buiten de wet zelve middelen vinden 

 tot vaststelling van den waren zin harer bepalingen; maar die middelen 

 hebben geene waarde , zoo ze niet werkelijk leiden tot dat doel. De we- 

 tenschap mag de uitlegging niet bezigen, cm het bestaande te wijzigen en 

 iets anders te stellen in de plaats van hetgeen de wet bepaalt; zij mag 

 zieh van deze niet losmaken; zij moet haar doen kennen en verklaren. 



Eene andere werkzaamheid bestaat voor haar daarin , dat zij de wetge- 

 ving aanvult. Zij doet dit in verschillende opzigten. 



Vooreerst heeft de wetgever zelf, willens en wetens, veel aan haar over- 

 gelaten , omdat hij oordeelde , dat het door haar moest worden behandeld 

 en tot klaarheid gebragt, maar geen onderwerp behoorde iiit te maken 

 van wettelijke bepalingen. Bij de zamenstelling van het Ontwerp van 1820 

 had men zieh meerdere voUedigheid van het wetboek zelf ten doelgesteld; 

 men wilde de resultaten der jurisprudentie daarin opnemen, om hierdoor 

 eene vaste toepassing der wet te bevorderen en telkens herhaalden strijd 

 over dezelfde vragen te voorkomen. Maar de krachtige tegenstand, dien 

 dat Ontwerp ondervond , vereenigde zieh vooral in die eene grieve , dat het 

 te leerstellig, te wetenschappelijk was, dat er een wetboek, niet een leer- 

 boek moest worden gemaakt. Ook de manmoedige verdediging van kemper 

 kon dien tegenstand niet overwinnen. Eene belangrijke omwerking, die 

 het werk nader bragt aan het Fransche voorbeeld, door velen zoo hoog 

 gewaardeerd, deed menige bepaling wegvallen , die op zieh zelve niet werd 

 afgekeurd, maar, naar men meende, in een wetboek geene plaats mögt vin- 

 den. Maar nu is dan ook aan de wetenschap des te ruinier veld ter be- 

 arbeiding overgelaten ; nu inoet zij dan ook des te noodzakelijker de 

 wetgeving ter zijde staan; nu moet, hetgeen deze onbepaald heeft gelaten, 

 omdat het gerekend werd tot het eigen gebied van gene te behooren , 

 zijne bepaling erlangen door die wetenschap. Zij moet daardoor de wet- 

 geving aanvullen; die immers zonder die bepaling en aanvuUing, ook in 

 hetgeen zij zelve heeft vastgesteld veelal geene voUedige en voor gereede 



