190 G. Dl EPH U IS 



Intusschen bestaat dat verschil van meening; en wat wij zien, levert 

 geen grond op om te verwachten, dat het door den vrijen gang der we- 

 tenschap zelve ooit in volkomen eenstemmigheid zal veikeeren. En ook 

 wanneer deze bestond, zou ze niet beletten , dat de gevestigde overtuiging 

 voor eene andere moet wijken , zoodra zij blijkt den grond te missen , waarop 

 men haar gevestigd achtte. Dit een en ander belemmert ontegenzeggelijk 

 de zekerheid des regts. Is er dan geen middel, om die zekerheid te be- 

 vorderen, waarvan het groote belang voor het maatschappelijk leven im- 

 mers door niemand betwijfeld wordt? 



Er zijn , bepaaldelijk in Duitschland , die stellen , dat wij een nieuw 

 tijdvak zijn ingetreden, waarin het regt der wetenschap bestemd is den 

 hoogsten rang in te nemen, en daartoe de wijze, waarop die wetenschap 

 zieh zal doen verstaan, bepaald georganiseerd wenschen te zien. Ik zal 

 in geen onderzoek treden van die organisatieplannen en hunne gepastheid 

 voor den toestand van het regt, zooals die daar is; ik zal ook niet vra- 

 gen , of niet iedere bepaalde regeling de wetenschap althans in zekere mate 

 zou beletten, volkomen te zijn, wat zij bestemd is te zijn voor het regt. 

 Wanneer ik toch op onzen eigen toestand let , dan geloof ik , dat de hulp 

 veelmeer, zoo al niet met grond verwacht, althans alleen erlangd kan 

 worden van de wetgeving, die het hare roeping moet achten steeds te 

 waken over het geheele regt des volks; maar van de wetgeving, geleid 

 door de wetenschap, die wij daarom nog moeten beschouwen als hare on- 

 afscheidelijke gezellin, onder wier leiding zij zelve steeds hoogeren trap vaa 

 ontwikkehng moet bereiken en tot regtszekerheid voeren. 



Terwijl de wetenschap des regts zieh ten doel stelt de wetgeving in 

 waarheid te kennen, treedt zij als van zelve ook in eene beoordeeling der 

 wet en merkt de gebreken op , die hare bepalingen aankleven. En haar 

 oordeel mag niet gering geschat worden, want het is dat eener bij uitne- 

 mendheid bevoegde magt. De wetgever kan de Verbeteringen aanbrengen, 

 wier wenschelijkheid zoo aan het licht is gebragt. 



De wetenschap verklaart de wetgeving, ook door uitlegging harer niet 

 volkomen duidelijke bepalingen. Maar bij die uitlegging openbaart zieh 

 verschil van gevoelen ; de zin der wet is volgeus den een geheel anders 



