2o8 C. PLINII HIST. NAT. LIB XVIII. 



bis consul , aiebat , a neque fecundissimis locis insalu- 

 brem agrum parandum , neque effetis salubrrimum. 

 Salubritas loci non seniper incolarum colore detegitur , 

 quoniam adsueti etiam in pestilentibus durant. Praeterea 

 sunt quaedam partibus anni salubria : nihil autem salu- 

 tare est, nisi quod tolo anno salubre. Malus est ager, 

 cum quo doniinus luctatur. Cato iuter prima spectari 

 jubet , ut solum sua virtute valeat , qua dictum est po- 

 sitione : ut operariorum copia prope sit, oppidumque 

 validum : ut navigiorum evectus vel itinerum : ut bene 

 aedificatus et cultus, in quo falli plerosque video. Segni- 

 tiem enim prioris domini pro emptore esse arbitrantur. 

 Nihil est damnosius deserto agro. Itaque Cato , de 

 bono domino melius emi, nec temere contemnendam 

 alienam disciplinam : agroque , ut liomini , quamvis 

 qustuosus sit, si tamen et sumptuosus, non multum 

 superesse. Ille in agro quaestuosissimam judicat vitem : 

 non frustra, quoniam ante omnia de impensae ratione 

 cavit. Proxime hortos riguos : nec id falso , si sub op- 

 pido sint. Et prata antiqui parata dixere. Idemque Cato 

 interrogatus , quis esset certissimus quaestus, respondit, 

 Si bene pascas. Quis proximus ? Si mediocriter 

 pascas. Summa omnium in hoc spectando fuit , ut 

 fructus is maxime probaretur , qui quam minimo im- 

 pendio constaturus sset. Hoc ex locorum occasione ali- 



