34 C. PLINII HIST. NAT. IJB. XXXIII. 



et militum stipendia, hoc est, stipis pondra, dispensa- 

 tores, libripendes dicuntur : qua consuetudine in his 

 emptionibus , qu mancipii sunt, etiam nunc libra in- 

 terponitur, Servius rex primus signavit aes. Antea rudi 

 usos Roftiae Timaeus tradit. Signatum est nota pecudum : 

 unde et pecunia appellata. Maximus census ex m assium 

 fuit illo rege : et ideo haec prima classis. Argentum 

 signatum est anno Urbis cccclxxxv, Q. Ogulnio, C. Fa- 

 bio coss. , quinque annis ante primum bellum punicum. 

 Et placuit denarium pro decem libris ris, quinarium 

 pro quinque , sestertium pro dupondio ac semisse. Li- 

 brale autem pondus aeris imminutum bello punico primo, 

 quum impensis respublica non sufficeret : constitutum- 

 que ut asses sextantario pondre ferirentur. Ita quinque 

 partes factae lucri, dissolutumque ses alienum. Nota aeris 

 fuit ex altra parte Janus geminus , ex altra rostrum 

 navis : in triente vero et quadrante , rates. Quadrans 

 antea teruncius vocatus a tribus unciis. Postea Annibale 

 urgente Marcum Minucium, Q. Fabio Maximo dicta- 

 tore , asses unciales facti : placuitque denarium sedecim 

 assibus permutari, quinarium octonis, sestertium qua- 

 tiernis. Ita respublica dimidium lucrata est. In militain 

 tamen stipendie semper denarius pro decem assibus da- 

 tus. Notae argenti fuere bigae atque quadrigae : et inde 

 bigati quadrigatique dicti. Mox lege Papiria semunciales 



%'' 



