— 12 — 



stantur. Ita ctiain Ausonius, qui circa annum trecen- 

 tesiuium septuagesimum Treveris vixit, Mosella sua ^), et 

 Hundsrueckium densis silvis asperum et amocna Mosel- 

 lae littora non graviori oratione expressit, quam hodie 

 quilibet poeta praesentem eorum statum depingeret. Si 

 hae regiones silvis excidendis ad vitium culturam ido- 

 neae faciendae fuissent, multum sane spatio treccnto- 

 rum annorum factum esse poterat. Neque vero arbi- 

 tror, hac una re effectum esse, ut illis temporibus vites 

 sererentur; nam coeli illarum regionum diversitas hodie 

 quoque brevibus intervallis tam magna et conspicua est, 

 ut quotannis ibi nucem matura poma ferre, et spatio, quod 

 dimidia horae parte percurras, interposito,eandem ne beue 

 provenire quidem conspicias; de qua re mihi ipse persua- 

 dere potui. Sin vero ex hujus loci asperitatc totius terrae 

 coelum judicare vellemus, vix ad octavum inde miiliarlum 

 uil minus certe, quam generosissima vina exspectare- 

 mus. Sed crediderim, vitis munera, ut Galliae, ita 

 etiam Germaniae , diutius Romanorum eius naturac in- 

 scitia, quam coeli aapcritate esse dencgata. Namque 

 in Gallia complures regionum australium plantac, quae 

 ab initio propter frigus non proventurae putabantur, si- 

 mul ac earum colendarum periculum factum est, laete 

 proveniebant ^). Deniquc quaeritur etiam, num Romani, 

 quum vites iu aquilonares regiones transponerc cona- 

 rentur, a principio idonca, h. e. praematura, geuera ad- 

 hibuerint. Neque postremum praeterire possum, Stra- 



mus subjacere, sed quasi traoslatis sideribus, aut terris meridiani coeli 

 clemeutiam sensimus. Quao oratio anno 292. p. Ch. n., ut videtur, 

 Aujiustae Trevirorum habita est. — Cf. Eumeni panegyr. Coustantino 

 Aii^usto dictum. I. c. 11. Ouamlibet ille (Rlieaus) aut arescat aestu, 

 »ut rcsistat gelu, neutro hostis audebit uti vado. 



1) Cf. Ausouii Moseliani. ab init. seq. 



2) Cf. Ukert 1. c. p. 173. seq. 



