DE INDIAS. LID. XXXIII. CAW XLV. 



501 



ca vallero ó hidalgo , ó quál villano , é se- 

 cretamente (que nadie lo supo), les pres- 

 sentaba y enviaba á su casa un principal 

 mayordomo suyo , é miraba lo que falta- 

 ba á los españoles é los hagia proveer 

 luego, assi de mugeres de servicio, como 



de cama, é les daba á cada uno una jo- 

 ya que pessaba hasta diez pessos de oro, 

 é más ó menos pocas ó ningunas : é las 

 que eran mejores é más ricas daba á los 

 más principales, segund quél estaba in- 

 formado. 



CAPITULO XLVI. 



En el qual se tracta de la manera del estado é servicio e' sacrificios é ritos é ydolatria de Montecuma, é de 

 la forma de su casa , é de los animales é aves que tenia en sus palacios; é la forma con que se hico señor 

 de México é Temislilan , é destrujió é mató con eng-año en un convite una de dos parcialidades que allí 

 avia: é dase relación de las mugeres é hijos que tenia ; é otras cosas que con^iernen é son adherentes al 



discurso é verdad de la historia. 



iluando este grand príngipe Monteguma 

 comia , estaba en una grand sala encala- 

 da é muy pintada de pinturas diverssgs; é 

 allí tenia enanos é chocarreros que le de- 

 gian gragias é donayres , é otros que ju- 

 gaban con un palo puesto sobre los pies, 

 grande, é le traian é meneaban con tanta 

 fagilidad é ligerega , que paresgia cosa im- 

 posible , é otros hagian otros juegos é co- 

 sas de mucho para sg admirar los hom- 

 bres. Á la puerta de la sala estaba un pa- 

 tio muy grande, en que avia gient apos- 

 sentos de veynte é ginco ó treynta pies de 

 largo cada uno sobre si en torno de di- 

 cho patio , é allí estaban los señores prin- 

 gipales apossentados, como guardas del 

 palagio ordinarias ; y estos tales apossen- 

 tos se llaman galpones , los quales á la con- 

 tinua ocupaban más de seysgientos hom- 

 bres , que jamás se quitaban de allí , é 

 cada uno de aquellos tenian más de treyn- 

 ta servidores : de manera que á lo me- 

 nos nimca faltaban tres mili hombres de 

 guerra en esta guardia cotidiana de pala- 

 gio. Quando quería comer aquel príngipe 

 grande , dábanle agua á manos sus muge- 

 res , é saUan allí hasta veynte dellas , las 

 más queridas é más hermosas , y estaban 

 en pié en tanto quél comia ; é traíale un 

 mayordomo ó maestresala tres mili platos 

 6 más de diyerssos manjares de gallinas, 

 codorniges, palomas, tórtolas é otras aves. 



é algunos platos de muchachos tiernos gui- 

 sados á su modo, é todo muy lleno de 

 axí ; y él comia de lo que las mugeres le 

 traian ó quería. Después que avia acaba- 

 do de comer, se tornaba á lavar las ma- 

 nos; é las mugeres se yban á su apossento- 

 dellas, donde eran muy. bien servidas; é 

 luego ante el señor allegábanse á sus bur- 

 las é gragias aquellos chocarreros é dono- 

 sos, é mandábales dar de comer sentados 

 á un cabo de la sala ; é todo lo restante 

 de la comida mandaba dar á la otra gen- 

 te que se ha dicho que estaban en aquel 

 grand patio. É luego venian tres mili xi- 

 calos (cántaros ó ánforas) de brevage ; é 

 después quel señor avia comido é bebido, 

 é lavádose las manos, ybanse las muge- 

 res, é acabadas de salir de la sala, entra- 

 ban los negogiantes de muchas partes, as- 

 si de la mesma cibdad como de sus se- 

 ñoríos. É los que le avian de hablar, hincá- 

 banse de rodillas quatro varas de medir 

 é más apartados del é descalgos é sin 

 manta de algodón que algo valiesse ; é sin 

 mirarle á la cara, degian su ragonamiento, 

 y él provehia lo que le paresgia ; é aque- 

 llos se levantaban é tornaban atrás, retra- 

 yéndose , sin volver las espaldas, un buen 

 tiro de piedra (como lo acostumbraban 

 hager los moros de Granada delante de 

 sus señores é príngipes). 



Allí avia muchos jugadores de divers- 



