COGITATIONES DE NATURA RERUM. 383 



vacet ; et multo magis, cum corpora gravia et pon- 

 derosa sursum ferri, et naturas sutis quoquo modo 

 deponere et violare potius quam divulsionem abso- 

 lutam a corpore contiguo patiantur, videret ; natu- 

 ram a vacuo majoris notae sive coacervato abhorrere 

 prorsus statuit. Contra, cum eandem corporis mate- 

 riam contrahi, et coarctari, et rursus aperiri et dilatari 

 perspiceret, et spatia insequalia interdum majora in- 

 terdum minora occupare et complere ; non vidit quo 

 modo hujusmodi ingressus et egressus corporum in 

 locis suis fieri possit, nisi propter vacuum admistum, 

 minus videlicet corpore compresso, plus relaxato. 

 Necesse enim esse, contractionem istam per unum 

 ex his tribus modis fieri, aut eo, quern diximus, 

 nempe quod vacuum pro ratione contractions ex- 

 cludatur ; aut quod aliud aliquod corpus prius inter- 

 mixtum exprimatur ; aut quod sit qusedam naturalis 

 (qualis qualis ea sit) corporum condensatio et rare- 

 factio. Atque quod ad corporis tenuioris expressio- 

 nem attinet, ista ratio nullum exitum habere videtur. 

 Nam verum est, spongias, et hujusmodi porosa, ex- 

 presso acre contrahi. De aere ipso autem manifes- 

 tum est per plurima experimenta, cum spatio nota- 

 bili contrahi posse. Num ergo et ipsius aeris 

 subtiliorem partem exprimi putandum est ? et dein- 

 ceps hujusmodi partis alicim, et sic in infinitum ? 

 Nam adversissimum tali opinioni est, quod quo 

 tenuiora corpora sint, eo majorem contractionem 

 sustineant, cum contra fieri oporteret, si contractio 

 per expressionem partis tenuioris fieret. Atque de 

 illo altero modo, corpora scilicet eadem, nee alia 



