COGITATION ES DE NATURA REHUM. 401 



in processu latent, nee nisi post effectum mani- 

 festum percipiuntur. In animalibus autem cum 

 sensu doloris secundum diversa genera aut charac- 

 teres violentiae peraguntur, permeante per omnia 

 spiritu. Atque ab hoc principle deducitur cognitio, 

 num forte alicui animantium adsit alias quispiam 

 sensus praeter eos, qui notantur ; et quot et quales 

 sensus in universo animantium genere esse possint. 

 Ex passionibus enim materiae rite distinctis sequetur 

 numerus sensuum, si modo organa competant et 

 accedat spiritus. 



De Mot a Violento, quod sit fuga et discursatio partium 

 rei propter pressuram, licet minime visibilis. 



VIII. 



MOTUS Violentus (quern vocant) per quem missilia, 

 ut lapides, sagittas, globi ferrei, et similia per 

 aerem volant, fere omnium motuum est vulgatissi- 

 mus. Atque in hujus tamen observatione et inqui- 

 sitione miram et supinam negligentiam hominum 

 notare licet. Neque parvo detrimento in motus 

 istius natura et potestate investiganda ofFenditur ; 

 cum ad infinita sit utilis, et tormentis, machinis, 

 et universal rei mechanica3 sit instar animae et 

 vitae. Plurimi autem se perfunctos inquisitione 

 putant, si niotum ilium violentum esse pronuntient, 

 et a naturali distinguant. Atque is sane est Aristotelis 

 et scholaa ejus mos proprius et disciplina, curare 

 ut habeant homines quod pronuntient, non quod 

 sentiant ; et docere quomodo aliquis affirmando 

 aut negando se expedire, non cogitando se explicare, 

 VOL. x. D JD 



