490 COGITATA ET VISA. 



antiquis seculis, rerum inventoribus (modum exce- 

 dente hominum affectu et impetu) divinos honores 

 attributes esse ; iis autem, qui in rebus civilibus 

 merebantur, quales erant urbium et imperiorum 

 conditores, legislators, patriarum a diutinis malis 

 liberatores, tyrannidum debellatores, et his similes, 

 intra heroum modum honores stetisse. Nee immerito 

 hanc distinctionem priscis illis temporibus invaluisse, 

 cum illorum beneficia ad universum genus humanum, 

 horum ad certas regiones et definitas hominum sedes 

 pertinerent : ilia insuper sine vi aut perturbatione 

 humanam vitam bearent ; hasc vero non absque tu- 

 multu et violentia fere introdticta sint. Quod si 

 particularis alicujus inventi utilitas ita homines affe- 

 cerit, ut eum, qui universum genus humanum unico 

 aliquo beneficio complecti posset, homine majorem 

 putarent; at multo Celsius inventum esse, quod 

 alia omnia inventa particularia potentia quadam in 

 se contineat, ac animam humanam carceribus liberet, 

 eique vias aperiat, ut ad nova et ulteriora quaeque 

 ductu certo et recto penetrare possit. Quemadmo- 

 dum enim seculis prioribus, cum homines in navi- 

 gando per stellarum tantum observationes cursum 

 dirigebant, eos veteris sane continentis oras legisse, 

 aut maria aliqua minora et mediterranea trajecisse ; 

 necesse autem fuisse, usum acus nauticae, ut ducem 

 via? magis fidum, innotuisse, antequam oceanus traji- 

 ceretur, et Novi Orbis regiones detegerentur : simili 

 prorsus ratione, quae hucusque in artibus et scientiis 

 hominum inventa sunt, potuisse instinctu, usu, ob- 

 servatione, meditatione, aperiri, utpote sensui pro- 



