COGITATA ET VISA. 493 



et beneficio, sed ex status comparatione dici possit. 



Atque hoc non solum, non coelum, non corpora, sed 



artes praestare. At non Novum Orbem scientiarum, 



et Novum Orbem terrarum in eo conventuros, ut 



vetera novis sint longe cultiora. Quin contra ne- 



cesse esse, accessiones artium iis, quae jam habemus, 



multo se ostendere praestantiores, ut quae naturam 



non leviter inflectere, sed vincere et subigere, et in 



imis fundamentis concutere possint ; fere enim per- 



petuo fieri, ut quod inventu sit obvium, id opere sit 



infirmum, cum radices demum rerum virtute validae, 



easdem situ abditas sint. Si quis autem sit, cui in 



contemplations amorem et venerationem effuso, ista 



operum frequens, et cum tanto honore, mentio 



quiddam asperum et ingratum sonet, is pro certo 



sciat, se propriis desideriis adversari ; etenim in 



natura, opera non tantum vitae beneficia, sed et 



veritatis pignora, esse. Et quod in religione verissime 



requiritur, ut fidem quis ex operibus monstret ; idem 



in naturali philosophia competere, ut scientia simi- 



liter ex operibus monstretur. Veritatem enim per 



operum indicationem, magis quam ex argumenta- 



tione, aut etiam ex sensu et patefieri et probari. 



Quare unam eandemque rationem, et conditionis 



humanae, et mentis dotandaa esse. Itaque visum est 



ei, quae de finis, quern animo metimur et destinamus, 



dignitate dicta sunt, ea non verbis in majus aucta, 



sed vero minora esse. 



Cogitavit et illud ; quae de finis excellentia dicta 

 sunt, posse votis similia videri. Itaque videndum se- 

 dulo, quid spei affulgeat, et ex qua parte se ostendat : 



