COGITATA ET VISA. 495 



navigationes et peregrinationes, quae nostra aetate in- 

 crebuerunt, plurima in natura patuerunt, quae novam 

 philosophies lucem affundere possint. Quin et turpe 

 hominibus esse, si globi materialis tractus 5 terrarum 

 videlicet, marium, astrorum, nostris temporibus in 

 immensum aperti et illustrati sint : globi autem in- 

 tellectualis fines intra veterum inventa et angustias 

 steterint. Etiam temporum conditionem in Europa, 

 civilium rerum respectu, non alienam esse, aucta 

 Anglia, pacata Gallia, lassata Hispania, immota Italia 

 et Germania. Itaque libratis regum maximorum 

 potentiis, et incusso nationum nobilissimarum statu, 

 res ad pacem, quae scientiis instar tempestatis serenae 

 et benignae est, inclinare.j Neque ipsumrei litterariae 

 statum hisce temporibus incommodum esse : sed et 

 quandam opportunitatem prse se ferre, turn ob im- 

 primendi artem, antiquis incognitam, cujus beneficio 

 singulorum inventa et cogitata fulguris modo trans- 

 currere queant, turn ob religionis controversias, qua- 

 rum tasdio fortasse homines ad Dei potestatem, sa- 

 pientiam, et bonitatem in operibus suis contemplan- 

 dum facilius animum adjicere possint. Si quis autem 

 sit, qui consensu et temporis diuturnitate in veterum 

 placitis moveatur, is, si in res acutius introspiciat, 

 ductores admodum paucos, reliquos sectatores tan- 

 turn et numerum esse reperiet ; homines nimirum, 

 qui ab ignorantia ad praejudicium transierunt, neque 

 in verum consensum (qui interposito judieio fit) un- 

 quam coierunt : atque ipsam temporis diuturnita- 

 tem recte consideranti in angustias parvas redigi. 



