496 COGITATA ET VISA. 



Nam ex viginti quinque annorum centuriis, in qui- 

 bus memoria hominum fere versatur, vix quinque 

 centurias seponi, quag scientiarum proventui utiles et 

 feraces fuerint, casque ipsas longe maxima ex parte 

 aliis scientiis, non ilia de natura satas et cultas fuisse. 

 Tres enim doctrinarum revolutiones et periodos nu- 

 merari : unam apud Graecos, alteram apud Romanes, 

 ultimam apud occidentals Europse nationes : reliqua 

 mundi tempora bellis et aliis studiis occupata, et 

 quoad scientiarum segetem sterilia et vasta inveniri. 

 Atque de tempore sic cogitabat : etiam ex casus vi et 

 natura hujusmodi divinationem sumpsit. Casum 

 nimirum proculdubio multis inventis principium de- 

 disse, sumpta ex natura rerum occasione. Num ideo 

 in ignis invento Prometheum nova3 India? ab Euro- 

 paeo dissensisse, quod apud eos silicis non est copia ? 

 Itaque in his, qua? praesto sunt, casum largius inventa 

 exhibere ; in iis, quae ab usu quotidiano semota sunt, 

 parcius, sed utcunque, omnibus seculis parturire et 

 parere. Neque enim causam videri, cur casus con- 

 senuisse putetur, aut effoetus jam factus. Igitur ita 

 cogitabat, si hominibus non quaerentibus et aliud 

 agentibus multa inventa occurrunt, nemini sane du- 

 bium esse posse, quin iisdem quaerentibus, idque via 

 et ordine, non impetu et desultorie, longe plura de- 

 tegi necesse sit. Licet enim semel aut iterum acci- 

 dere possit, ut quispiam in id forte fortuna incidat, 

 quod magno conatu scrutantem antea fugit, tamen 

 in summa rerum proculdubio contrarium inveniri. 

 Casum enim operari raro, et sero, et sparsim ; artem 

 contra constanter, et compendio, et turmatim. Etiam 



