500 COGITATA ET VISA. 



ricorum numero, qui se non mere empiricos haberi 

 volunt, et ex dogmaticis, qui se in experientia indus 

 tries et perspicaces videri ambiunt : verum haec 

 fuisse et esse quorundam hominum artificia, existi- 

 raationem quandam, ut alteruter in sua secta excel- 

 lere videatur, captantium. Revera autem harum 

 facultatum divortia et fere odia semper valuisse. 

 Quare ex arctiore earum et sanctiore foedere omnia 

 fausta et felicia portendi putabat. Etiam illud 

 libenter vidit : intuebatur nempe infinitas ingenii, 

 temporis, facultatum expensas, quas homines in rebus 

 et studiis (si quis vere judicet) inutilibus collocant, 

 quarum pars quota si ad sana et solida verteretur, 

 nullam non difficultatem superare posset. Neque 

 esse quod homines particularium multitudinem re- 

 formident, cum artium phenomena manipuli instar 

 sint ad ingenii commenta, semel ab evidentia rerum 

 disjuncta et distracta. Atque haac quae dicta sunt 

 singula, impulsum quendam ad spem faciendam ha- 

 bere: ante omnia autem certissimam spem esse, ex 

 praeteriti temporis erroribus ; atque (quod etiam 

 quispiam de civili statu non prudenter administrate 

 dixit) quod ad praeterita spectando pessimum, id 

 ipsum ad futura optimum esse. Cessantibus enim 

 hujusmodi erroribus (ad quod ipsa monita primum 

 gradum praestant) maximam rerum conversionem 

 fore. Quod si homines per tanta annorum spatia 

 viam tenuissent, nee tamen ulterius progredi potuis- 

 sent, ne spem quidem ullam subesse potuisse. Tune 

 enim manifestum fuisse, difficultatem in materia et 

 subjecto (qua3 riostrae potestatis non sunt), non in- 



