COGITATA ET VISA. 503 



forte secundum pauciora, quam par est, et ex iis 

 quae praesto sunt, pronuntiemus, et (quod unus ex 

 antiquis dixit) scientiara in mundis propriis et non 

 in mundo communi quaeramus. Visum est ei, earn 

 tantum comprehensionem probari et recipi, quae non 

 ad mensuram facta sit, et aptata particularium, ex 

 quibus elicitur : sed amplior aut latior sit, eamque 

 amplitudinem sive latitudinem suam ex novorum 

 particularium designatione, quasi fidejussione qua- 

 darn, firmet ; ne vel in jam notis tantum ha3reamus, 

 vel laxiore fortasse complexu umbras et formas ab- 

 stractas prensemus. Visum est ei, multa praeter 

 haec inveniri, quae non tarn ad perfectionem rei 3 

 quam ad operis compendium, ac etiam ad messem 

 humanam inde accelerandam insigniter faciant. Quae 

 omnia utrum recte cogitata sint an secus, ab opi- 

 nionibus (si opus sit) provocandum et effectis stan- 

 dum. 



Cogitavit et illud ; rem quam agit, non opinionem, 

 sed opus esse, eamque non sectas alicujus, aut pla- 

 citi, sed utilitatis et amplitudinis immensae funda- 

 menta jacere. Itaque de re non modo perficienda, 

 sed et communicanda et tradenda (qua par est cura) 

 cogitationem suscipiendam esse. Reperit autem, ho 

 mines in rerum scientia, quam sibi videntur adepti, 

 interdum proferenda, interdum occultanda, famas et 

 ostentationi servire : quin et eos potissimum, qui 

 minus solida proponunt, solere ea, quae adferunt, 

 obscura et ambigua luce venditare, ut facilius vani- 

 tati suae velificare possint. Putare autem, se id 

 tractare, quod ambitione aliqua aut affectione pot 



