161 PARTIS JNSTAURATIOtflS SECUNM 



quovis subjecto causas nosse intentio est humanae 

 scientias. Atque rursus, super datam materiae basin 

 effectum quodvis sive naturam (inter terminos pos- 

 sibiles) imponere vel superinducere, intentio est hu- 

 mana3 praesentias. Atque has intentiones, acutius 

 inspicienti et vere aestimanti, in idem coincidunt. 

 Nam quod in contemplatione instar causae est, in 

 operatione est instar medii ; scimus enim per causas, 

 operamur per media. Et certe si media universa, 

 quaa ad opera quaelibet requiruntur, homini optato 

 ad manum suppeterent, nil opus foret magnopere 

 ista separatim tractare. Verum cum operatio hu- 

 mana in multo majores angustias compellatur, quam 

 scientia, propter individui multiplices necessitates et 

 inopias ; adeo ut ad partem operativam requiratur 

 saepius non tarn sapientia universalis et libera de eo 

 quod fieri potest, quam prudentia sagax et solers ad 

 delectum eorum quae praesto sunt ; ista tractatu fe- 

 licius disjungi consentaneum est. Quare et minis- 

 trationis eandem partitionem faciemus, ut aut parti 

 contemplative, aut activae ministretur. Atque quod 

 ad partem contemplativam attinet, ut verbo dicamus, 

 in uno plane sunt omnia. Hoc ipsum non aliud est, 

 quam ut verum constituatur axioma, sive idem copu- 

 latum ; haec enim est veritatis portio solida, cum 

 simplex notio instar superficiei videri possit. Hoc 

 autem axioma non elicitur aut efformatur, nisi per 

 inductionis fbrmani legitimam et propriam ; quas 

 experientiam solvat et separet, atque per exclusiones 

 et rejectiones debitas necessario concludat. Vulga- 

 ris autem inductio (a qua tamen principiorum ipso- 

 rum probationes petuntur) puerile quiddam est, et 



