DELINEATIO ET ARGUMENTUM. 16? 



non tantum in inviis via, sed et in viis compendium, 

 et tanquam linea recta, quae per ambages et flexus 

 secet, ex indiciis nostris innotescat. Hoc autem 

 (veluti et omnis ratio compendiaria) maxime in rerum 

 delectu consistit. Duas autem invenimus veluti rerum 

 praerogativas, quae ad inquisitionis compendia plu- 

 rimum faciunt ; praerogativam instantiae, et praero- 

 gativam inquisiti. Itaque docebimus primo quales 

 sint illae instantiae, sive experimenta, quae ad illumi- 

 nationem prae caeteris excellant, adeo ut paucae idem, 

 quod aliae plures, praestent. Hoc enim et moli ipsius 

 historiae, et discurrendi laboribus parcit, Deinde 

 etiam explicabimus, qualia sint ea inquisita, a quibus 

 interpretationem auspicari oporteat, utpote quae 

 praedisposita sequentibus facem quandam praeferunt, 

 aut ob exquisitam certitudinem in se, aut ob naturam 

 universalem, aut ob necessitatem ad probationes 

 mechanicas. Atque hie ministrationi, quae ad con- 

 templativam partem spectat, finem imponimus. 

 Activam autem partem ac ejus ministrationem tri- 

 plici doctrina claudemus, si prius duo monita ad 

 aperiendas liominum mentes praemittamus. Horum 

 primum est, in inquisitione ea, quae fit per formulara, 

 inter contemplativam partem activam ipsam per- 

 petuo intercurrere. Hoc enim fert rerum natura, 

 ut propositiones et axiomata, a magis generalibus 

 per argumentationem dialecticam deducta et dert- 

 vata ad particularia et opera, obscure adrnodum et 

 incerto innuant. Quod autem ex particular ibus 

 axioma educitur, ad nova, particularia, tanquam 

 correspondentia, manifesto et constant! tramite 



