386 IN FELICEM MEMOKIAM ELIZABETHS. 



sed rursus, statum regni sui praetextu conscientiae et 

 religionis, in discrimen venire non permitteret. Ex 

 hoc fonte, primum duarum religionum libertatem et 

 tolerationem auctoritate publica in populo animoso 

 et feroce, et ab animorum contentione ad manus et 

 arma facile veniente, admittere, certissimam perniciem 

 judicavit. Etiam in novitate regni, cum omnia sus- 

 pecta essent, ex praesulibus eeclesias quosdam magis 

 turbidi et factiosi ingenii, auctoritate legis accedente, 

 sub custodia libera habuit : reliquis utriusque ordinis, 

 non acri aliqua inquisitione molesta, sed benigna 

 conniventia, praesidio fuit. Hie primus rerum status. 

 Neque de hac dementia, licet excommunicatione Pii 

 quinti provocata (quas etindignationem addere, et oc- 

 casionem praebere novi instituti potuit), quidquam 

 fere mutavit ; sed natura sua uti perseveravit. 

 Nam, prudentissima foemina et magnanima, hujus- 

 modi terrorum sonitu nil admodum commota 

 est ; secura de populi sui fide et amore, et de fac- 

 tionis pontificias intra regnum ad nocendum virium 

 tenuitate, non accedente hoste externo. At sub 

 vicesimum tertium regni sui annum, rerum commu- 

 tatio facta est. Atque base temporis distinctio, non 

 commode ficta, sed in publicis actis expressa, ac 

 veluti in sere incisa est. Neque enim ante annum 

 eum, gravior aliqua pcena per leges prius sancitas 

 subditis pontificiae religionis incubuit. Verum sub 

 hoc tempus, ambitiosum et vastum Hispaniae con- 

 silium de hoc regno subjugarido paulatim detegi 

 ccepit : hujus pars magna fuit, ut omnibus modis 

 intra regni viscera factio a statu aliena, et rerum 

 novarum cupida, excitaretur, quae hosti invadenti 



