334 DE PRINCIPIIS ATQUE ORIGINIBUS, 



Atque similia veri fuissent quas a Telesio dicuntur, 

 si homo tollatur &. natura, et simul artes mechanics) 

 quce materiam vexant, atque fabrica mundi siinpliciter 

 spectetur. Nam pastoralis quaedam videtur ista philo- 

 sophia, quaa mundum contemplatur placide, et tanquam 

 per otium. Siquidem de systemate mundi disserit non 

 male, de principiis imperitissime. Quin et in ipso 

 quoque systemate ingens est lapsus, quod tale con- 

 stituat systema quod videri possit geternum, nee 

 supponat chaos et mutationes schematismi magni. 

 Sive enim ea est Telesii philosophia, sive Peripatet- 

 icorum, sive quse alia, quae in eum modum systema 

 instruat, libret, muniat, ut non videatur fluxisse a 

 chao ; ea levior philosophia videtur, atque omnino ex 

 angustiis pectoris humani. Nam omnino secundum sen- 

 sum philosophanti materise aeternitas asseritur ; mundi 

 (qualem eum intuemur) negatur ; quod et priscae 

 sapientue, et ei qui ad ipsam proxime accedit, Democ- 

 rito, visum est. Idem sacrae liter* testantur. Illud 

 praecipue interest; quod illae etiam materiam a Deo; 

 hi ex sese statuunt. Tria enim videntur esse dogmata 

 quae scimus ex fide circa hanc rem. Primo, quod 

 materia creata sit ex nihilo. Secundo, quod eductio 

 systematis fuerit per verbum omnipotentiae, neque 

 quod materia se ipsa eduxerit e chao in schematismum 

 ilium. Tertio, quod schematismus ille (ante prarvari- 

 cationem) fuerit optimus ex iis qua? materia (qualis 

 creata erat) suscipere posset. At philosophise illae ad 

 nulluin horum adscendere potuerunt. Nam et crea- 

 tionem ex nihilo exhorrent, et hunc schematismum 

 post multas ambages et molimina materia? eductum 

 sentiunt ; nee de optirnitate laborant, cum schematis 

 mus asseratur occiduus et variabilis. In his itaque fidei 



