344 DE PRINCIPIIS ATQUE ORIGINIBUS, 



Id vero in solidis et crassis longe evidentius est. Nam 

 si distendatur pannus vel chorda, remota vi magna 

 velocitate resiliunt ; atque eadem est compressionis 

 ratio. Nam aer violentia aliqua contrusus et incarce- 

 ratus multo conatu erumpit ; atque adeo omnis ille 

 motus mechanicus quo durum a duro percutitur, qui 

 vulgo motus violenti nomine appellatur, per quern res 

 solida? mittuntur et volant per aerem et aquam, nihil 

 aliud est quam nixus partium corporis emissi ad se 

 expediendum a compressione ; et tamen nusquam hie 

 apparent vestigia calidi et frigidi. Neque est quod 

 quis argutetur ex doctrina Telesii hoc modo, ut dicat ; 

 Esse singulis spatiationibus naturalibus assignatam por- 

 tionem quandam calidi et frigidi, ex certa quadam ana- 

 logia: Itaque fieri posse ut tametsi nihil addatur caloris 

 et frigoris, tamen si spatia materiati extendantur aut 

 contrahantur, res eodem recidat, 1 quia plus ct minus 

 imponitur materia3 in spatio, quam pro ratione caloris 

 et frigoris. Verum ista licet non absurda dictu, tamen 

 sunt eorum qui semper aliquid comminisci solent ut 

 quod semel visum est teneant, nee naturam et res per- 

 sequuntur. Nam si addatur calor et frigus hujusmodi 

 corporibus extensis aut compressis, idque majore men- 

 sura quam pro ratione et natura corporis ipsius, veluti 

 si pannus ille tensus calefiat ad ignem, tamen nullo 

 modo rem compensabit, nee impetum restitutionis ex- 

 stinguet. Itaque planum jam fecimus, istam virtutem 

 spatiationis ex calore et frigore in parte notabili non 

 pendere, cum tamen sit ipsa ilia virtus, qua3 plurimum 

 authoritatis his principiis tribuerit. Sequuntur duae 

 virtutes quae omnibus in ore sunt, atque longe et late 

 patent, per quas scilicet corpora massas sive congrega- 



1 Recidit in original. J. S. 



