76 DE AUGMENTIS SCIENTIARUM 



sub initiis suis contigerat. Porro, quanquam jus 

 civitatis satis parce soleant Hispani impertire, quod 

 proximum tamen est faciunt ; quippe qui civjus- 

 cunque nationis homines ad militiam suam ordina- 

 riam promiscue admittant. Quinetiam, summum 

 belli imperium baud raro ad duces natione non 

 Hispanos deferunt. Attamen et illam ipsam viden- 

 tur non ita pridem indigenarum paucitutem sensisse, 

 eique succurrere cupiisse ; ut ex Pragmatica Sanc- 

 tione, hoc anno promulgate,, cernere est. 



5. Certissimum est Artes Mechanicas Seden- 

 tarias, quae non sub dio sed sub tecto exercentur, 

 atque manufacturas delicatas (quag digitum potius 

 quam brachium requirunt), sua natura militaribus 

 animis esse contrarias. In universum, populi belli- 

 cosi feriuri gaudent, et pericula quam labores minus 

 exhorrent. Atque in hoc ingenio suo non sunt ad- 

 modum reprimendi si animos ipsorum in vigore 

 conservare cordi nobis sit Magno itaque adjumento 

 Spartae, Athenis, Romae, aliisque antiquis rebuspub- 

 licis fuit, quod habuerint non ingenuos sed servos 

 pleriimque, quorum laboribus istiusmodi opificia ex- 

 pediebantur. Verum mancipiorum usus, post legem 

 Christianam receptam, maxima ex parte abiit in de- 

 suetudinem. Huic vero rei proximum est, ut artes 

 istae alienigenis tantum permittantur, qui propterea 

 alliciendi aut saltern facile recipiendi sunt. Nativo- 

 rum autem plebs ex tribus generibus hominum 

 constare debet ; nempe ex agricolis, farnulis inge- 

 nuis, et artificibus, quorum opera robur et lacertos 

 viriles postulant ; cujusmodi sunt fabri ferrarii, lapi- 



