LIBER OCTAVUS* 79 



ille a plurimis suppetias peteret, Romani omnium 

 primi semper adessent, beneficii decus nemini prae- 

 ripiendum relinquentes. Quod vero attinet ad bella 

 antiquis temporibus propter statuum conformitatem 

 quandam aut correspondentiam tacitam gesta, non 

 video in quo jure ilia fundata sint. Talia fuerunt 

 bella, quae a Romanis suscepta erant ad Graeciam in 

 libertatem vindicandam ; talia a Lacedaemoniis et 

 Atheniensibus ad constituendas aut evertendas de- 

 mocratias et oligarchias ; talia quandoque illata 

 sunt a rebuspublicis aut principibus, sub praetextu 

 subditos alienos protegendi et a tyrannide liberandi. 

 Ad rem praesentem sufficiat, ut illud decernatur ; 

 non esse exspectandam statui alicui Imperil Ampli- 

 tudinem, nisi ad quamvis occasionem justam se 

 armandi protinus expergiscatur. 



8. Nullum omnino corpus, sive sit illud natu- 

 rale sive politicum, absque exercitatione sanitatem 

 suam tueri queat. Regno autem y aut reipublicae, 

 justum atque bonorificum bellum loco salubris ex- 

 ercitationis est ; bellum civile profecto instar caloris 

 febrilis est ; at bellum externum instar caloris ex 

 motu, qui valetudini in primis conducit. Ex pace 

 enim deside atque torpente et emolliuntur animi, et 

 corrumpuntur mores. Sed utcunque res se habeat, 

 quatenus ad alicujus status felicitatem, Magnitudinis 

 proculdubio interest ut quasi semper in armis sit. 

 Atque exercitus veteranus perpetud tanquam sub 

 vexillis babitus, etsi res sit rnagni proculdubio 

 sumptus et irnpensas, attamen ejusmodi est ut statui 

 alicui quasi arbitrium rerum inter vicinos, aut saltern 



