NOVUM ORGANUM. 217 



haec et hujusmodi vere physica sunt genera motuum; 

 at ilia altera plane logica sunt et scholastica, ut ex 

 hac collatione eorum manifesto liquet. 



Neque minus etiam malum est, quod in philoso- 

 phiis et contemplationibus suis, in principiis rerum 

 atque ultimitatibus naturae investigandis et trac- 

 tandis, opera insumatur ; cum ornnis utilitas et fa- 

 cultas operandi in mediis consistat. Hinc fit, ut 

 abstrahere naturam homines non desinant, donee ad 

 matenam potentialem et informem ventum fuerit ; 

 nee rursiis secare naturam desinant, donee perven- 

 tum fuerit ad atomum, qua3, etiamsi vera essent, 

 tamen ad juvandas hominum fortunas parum possunt. 



LXVII. 



Danda est etiam cautio intellectui de intempe- 

 rantiis philosophiarum, quoad assensum praabendum 

 aut cohibendum ; quia hujusmodi intern perantiae 

 videntur Idola figere, et quodammodo perpetuare, 

 ne detur aditus ad ea summovenda. 



Duplex autem est excessus : alter eorum, qui 

 facile pronunciant, et scientias reddunt positivas et 

 magistrales ; alter eorum, qui acatalepsiam intro- 

 duxerunt, et inquisitionem vagam sine termino ; 

 quorum primus intellectum deprimit, alter enervat. 

 Nam Aristotelis philosophia, postquam ceteras philo- 

 sophias (more Ottomanorum erga fratres suos) 

 pugnacibus confutationibus contrucidasset, de sin- 

 gulis pronunciavit ; et ipse rursus quasstiones ex 

 arbitrio suo subornat, deinde conficit, ut omnia 

 certa sint et decreta ; quod etiam apud successiones 

 suas valet, et in usu est. 



