288 NOVUM ORGANUM, 



tur. Recte ponitur ; vere scire, esse per caussas 

 scire.,Etiarn non male constituuntur caussae quatuor; 

 Materia, Forma, Efficiens, et Finis. At ex his, caussa 

 Finalis tantum abest ut prosit, ut etiam scientias cor- 

 rumpat, nisi in hominis actionibus. Formaa inventio 

 habetur pro desperata. Efficiens vero et Materia 

 (quales quaeruntur et recipiuntur, remotae scilicet, 

 absque latenti processu ad Formam) res perfunctoriae 

 sunt, et superficiales, et nihili fere ad scientiam 

 veram et activam. Neque tamen obliti sumus, nos 

 superius notasse, et correxisse errorem mentis hu- 

 manae, in deferendo Formis primas essentiae. Licet 

 enim in natura nihil vere existat praeter corpora in- 

 dividua, edentia actus puros individuos ex lege ; in 

 doctrinis tarnen, ilia ipsa lex, ej usque inquisitio, et 

 inventio, atque explicatio, pro fundamento est tarn 

 ad sciendum, quam ad operandum. Earn autem 

 legem, ejusque paragraphos, Formarum nomine in- 

 telligimus ; praesertim cum hoc vocabulum invalue- 

 rit, et familiariter occurrat. 



in. 



Qui caussam alicujus naturae (veluti albedinis, 

 aut caloris) in certis tantum subjectis novit, ejus 

 Scientia imperfecta est ; et qui effectum super certas 

 tantum materias (inter eas quae sunt susceptibiles) 

 inducere potest, ejus Potentia pariter imperfecta 

 est. At qui Efficientem et Materialem caussam tan- 

 tummodo novit (quae caussae fluxae sunt, et nihil 

 aliud quam vehicula, et caussag Formam deferentes in 

 aliquibus), is ad nova inventa, in materia aliquatenus 

 simili et praeparata, pervenire potest ; sed rerum 



