252 DE VEKITATE. 



severitate, poesin appellat, vinuni daemonum ; eo quod 

 phantasiam vanis impleat; licet poesis mendacii tantum 

 umbra sit. Verumtamen, non est mendacium, mentem 

 pertransiens, quod officit; sed mendacium, quod a rnente 

 imbibitur, nempe ejus generis, de quo ante diximus. Verum 

 utcunque in depravatis hominum judiciis, et affectibus, haec 

 ita se habeant; veritas tamen, (quae sola se judicat,) docet; 

 veritatis inquisitionem, quae earn, proci instar, demeretur ; 

 veritatis cognitionem, quae presentem earn sistit; et veri 

 tatis receptionem cum assensu, quae est ipsius fruitio et 

 amplexus; summum esse humanae naturae bonum. 



Prima, in operibus sex dierum, creatura Dei, fuit lux 

 sensus; postrema, lux rationis; quin et opus ejus, sab- 

 batho, quod deinceps perpetuo exercet, est Spiritus sui 

 illuminatio. Primo inspiravit lumen in faciem materiae, 

 vel molis indigestae; postea in faciem hominis; quin et 

 usque semper lucem inspirat in faciem electorum. Poeta, 

 qui sectam, alioqui caeteris inferiorem, ornavit, elegan- 

 tissime dixit; &quot; Suave est inlitore stanti videre naves fluc- 

 tibus exagitatas ; suave ad arcis fenestram stanti, praelium 

 commissum, ejusque varies eventus, inferius spectare; sed 

 nulla voluptas aequiparari potest huic ipsi, nempe ut quis 

 stet super clivum excelsum veritatis&quot; (collern certe inac- 

 cessibilem, ubi aer semper liquidus est, et serenus) &quot; atque 

 inde errores, homines palantes, caligines, et tempestates, 

 in convalle subjacente, despiciat :&quot; modo prospectus iste 

 cum misericordia conjunctus sit, non cum tumore, aut 

 superbia. Et hoc ipsum est coslo in terris frui, quando 

 mens humana in charitate movetur, in providentia quiescit, 

 et supra polos veritatis circumfertur. 



Jam vero, ut a theologica et philosophica veritate, ad 

 veritatem, aut potius veracitatem in civilibus negotiis, 

 transeamus ; agnoscent vel ipsi, qui earn non exercent, 

 apertam, et minime fucatam, in negotiis gerendis, rationem, 



Eraecipuum esse humanae naturae decus : mixturam autem 

 ilsi similem esse plumbeae materiae, quae efficit sane ut 

 facilius cudi possit metallum, sed ita ut interim vilius fiat. 

 Nam flexuosi isti, et obliqui motus, serpentum sunt: qui 

 super ventrem suum gradiuntur, non pedibus incedunt. 

 Non est vitium, quod tanto hominem pudore obruit, quam 

 si falsus vel perfidus inveniatur. Itaque acutissime Mon- 

 taneus, rationem scrutatus, cur mendacii vocabulum, pro 

 tanto haberetur opprobrio, et contumelia ; Si res recte 

 perpendatur, (inquit,) qui dicit hominem mentiri, eadem 

 opera dicit, eum adversus Deum audacern esse, adversus 



