DE UNITATE ECCLESI^. 257 



fixa sunt et invariabilia, ut ubi sensus vocabulum regere 

 debeat, vocabulum imperet sensui. Sunt etiam, ut con- 

 troversiarum, ita unitatis, species duae; quse adulterinae 

 censeri possunt, Altera, cum pax ignorantiae tantum im 

 plicit innititur. Coloribus enim omnibus in tenebris 

 bene convenit. Altera, quae consuta est et sarcita, ex po- 

 sitionibus ex diametro inter se contrariis, in capitibus 

 nimirum fundamentalibus. Veritas enim et falsitas, similes 

 sunt ferro et luto in digitis pedum, imaginis, quam in 

 somnis vidit Nebuchadnezzar; adhaerere sane possunt, in- 

 eorporari non possunt. 



Jam quatenus ad modos, per quos conciliatur unitas, 

 eavendum est hominibus, ne dum unitatem religionis pro- 

 curent et muniant, leges charitatis, et societatis solvant, et 

 demoliantur. Inter Christianos duo tantum recipiuntur 

 gladii, spiritualis nempe, et temporalis. Uterque autem 

 suum habet locum, et suo perfungitur munere, in religione 

 Christiana propugnanda, et protegenda. Sed neutiquam 

 arripiendus est giadius tertius, qui est Mahumetis, aut illi 

 similis; hoc est, ut religionem bello propagemus, aut cru- 

 entis persecutionibus, vim conscientiis inferamus; exceptis 

 casibus scandali aperti, et insolentis; blasphemiae, aut 

 machinationis adversus statum civilem: ne dum ut fove- 

 antur seditiones, animentur conjurationes, et rebelliones, 

 giadius in manus populi transferatur, et similia; quaa 

 omnia manifesto tendunt, ad majestateni imperil minu- 

 endam, et auctoritatem magistratuum labefactandam ; cum 

 tamen omnis legitima potestas sit a Deo ordinata. Hoc 

 enim nihil aliud est, quam alteram ex tabulis legis, in 

 alteram allidere ; et in tantum homines ut Christianos 

 intueri, ut interim obliti videamur, quod sint homines. Lu 

 cretius poeta, cum sibi ante oculos poneret, Agamemnonem, 

 filiam propriam immolantem, exclamat, 



&quot; Tantum religio potuit suadere malorum.&quot; 



Quid tandem dixisset, si ei laniena Parisiensis, aut conju- 

 ratio pulveraria in Anglia, innotuisset? Certe septies factus 

 esset magis Epicureus, et atheus, quam fuit. Nam quem- 

 adrnodum giadius temporalis, non temere, sed ma^no cum 

 judicio, in casu religionis, stringendus est; ita monstri 

 simile est, eum in manus populi tradi. Sibi habeant hoc 

 anabaptistaa, et hujusmodi furiae. Certe, insignis fuit ilia 

 blasphemia, cum diceret diabolus, &quot; Ascendam, et ero similis 

 Altissimo;&quot; sed adhuc major blasphemia fuerit, si quis 

 Deum introducat dicentem: &quot; Descendam, et ero similis 

 xv, s 



