282 DE SEDITIOXIBUS ET TURBIS. 



status, alienationem animorum, et invidiam grassantem 

 minus pendat, quod aut sespius aut diutius, ilia fastidia 

 aniraorum aestuarunt, neque quicquam inde detriment! 

 respublica cepit. Verum enim licet sit, quod non omnis 

 vapor in procellam desinat; ita vere dici potest, ex altera 

 parte, quod procellae, licet saepius pertranseant, tandem glo- 

 merantur et ruunt. Atque, secundum adagium illud His- 

 panicum, &quot; funiculus in tine, levissima tensione rumpitur.&quot; 



Causae seditionum has sunt : in rebus religionis inno- 

 vatio ; tributa et census ; legum et consuetudinum mutatio ; 

 immunitatum et privilegiorum violatio; oppressio univer- 

 salis ; indignorum ad honores et magistratus promotio ; 

 alienigenae ; caritas annonae; milites incuriose dirnissi ; 

 factiones factse desperatee ; quicquid denique populum 

 ofFendit, simulque eos in causa communi unit, et conspirare 

 facit. 



Quantum ad remedia. Praeservativa quaedam confuse, 

 et in genere, possunt assignari, de quibus disseremus; 

 curatio autem legitima morbo particulari aptari debet. 

 Itaque consiliis potius, quam praecepto, relinquenda. 



Primmn contra seditiones remedium, et praeventio, haec 

 est; omni cum opera et diligentia causam illam seditionum 

 materialem, de qua diximus, amovere ; paupertatem intel- 

 ligo civium, et inopiam. Cui inseruit commercii rationes 

 bene liberare, et bene librare; artifices et manufacturas 

 introducere, et fovere; desidiam et otium profligare; luxum 

 et profusionem sumptuariis legibus coercere; solum et 

 agros cultura lucrosissima subigere; rebus venalibus pretia 

 justa imponere; census et tributa moderari; et similia. 

 In genere praecavendum, ut incolarum multitude (tem- 

 poribus scilicet Pacis, quando gladius nihil demetit,) regni 

 proventus, quibus ali possit non excedat. Neque incolarum 

 multitude, utrum superflua sit, nee ne, capitum numero 

 solum censenda est. Sunto enim pauciores, qui multum 

 profundunt, et parum lucrantur, plus illi atterent statum, 

 quam multo plures, qui majore parsimonia degunt, pecu- 

 nias autem congerunt. Nobilium igitur, et eminentioris 

 dignitatis hominum, numerus auctus, magis quam pro 

 analogia plebeiorum, celeriter statum depauperat. Quod 

 etiam facit clems numerosus : illi enim sorti reipublicae 

 nihil adunt. Idem quoque fit, cum plures in literis edu- 

 cantur, quam quibus victum suppeditare possint vocationes 

 civiles. 



Neque prasteruendum est, quod cum omne publicae opu- 

 Ienti03 augmentum, ab exteris nationibus lucrifieri nccesse 



