288 DE SUPERSTITIOXE. 



famae desiderium ; quae omnia, licet religio abesset, moral! 

 cuidam virtuti externae conducere possunt: at superstitio 

 haec omnia dijicit, et tyraimidem absolutam, in animis 

 hominum exercet. Itaque atheismus, turhas in rebus- 

 publicis raro ciet: homines enim cautos reddit, et securi- 

 tati SUDD consulentes. Quin et videmus tempera ip-a, in 

 atheism um procliviora, (qualia fuerunt Augusti Ceesaris,) 

 tranquilla fuisse. At superstitio, compluribus regnis et 

 rebuspublicis, ruinse fuit: introducit enim novum primum 

 mobile, quod omnes imperil sphaeras rapit. Magister 

 superstitionis populus; atque in omni superstitione, sapi- 

 entes stultis obsequuntur; atque argumenta practieae 

 succumbunt, ordine perverso. Gravis fuit ille sermo, quo- 

 rundam praelatorum in concilio Tridentino, in quo doctrina 

 theologorum scholasticorum, plurimum potuit; nimirum; 

 &quot; Scholasticos astronomis similes fuisse, qui eccentncos 

 circulos, et epicycles, et hujusmodi orbiuin machinas finxe- 

 runt, quo phaenomena servarent, etsi satis scirent, nihil 

 tale revera existere:&quot; eodem niodo, etiam scholasticos com- 

 plura subtilia et perplexa axiomata et theoremata invenisse, 

 quo practices ecclesiae caverent. Superstitionis causae sunt; 

 grati et sensuales ritus ac ceremoniae ; externae et phari- 

 saic33 sanctitatis excessus ; traditionum major quam par 

 fuerit reverentia, quae ecclesiam non potest non onerare; 

 stratagemata praelatorum, quibus utuntur ad ambitionem 

 propriam, et lucrum ; nimius intentionum bonarum favor, 

 qui novitatibus et tdeXoSprjeTKeiais januam aperit; exem- 

 plorum importuna et inepta petitio ab humanis, quae in 

 divina transferantur, quae necessario parit fantasiarum 

 male cohaerentium mixturam ; postremo tempora barbara, 

 cum calamitatibus et perturbationibus conjuncta. Super 

 stitio, sine velo, deformis res est ; etenim sicut sirniae, 

 similitude cum homine, deformitatem addit; ita et super- 

 stitioni, similitudo cum religione. Et quemadmodum, cibi 

 salubres corrumpuntur in vermiculos; ita ritus et formulae 

 bonae et sanae, corrumpuntur in observantias pusillas et 

 superfluas. Quin et, non caret superstitione, quandoque 

 superstionis fuga; cum se tanto saniorem et puriorem viam 

 inire putent homines, quanto a superstionibus, prius re- 

 ceptis, longius deflexerint. Itaque curae esse debet, in 

 religione reformanda, (ut fit in corpora purgando) ne sana 

 cum corruptis simul evacuentur ; quod fere fit, ubi refor- 

 matio regitur a populo. 



