292 DE IMPKRIO. 



subsultoriam, atque intempestivam potentiae alternationem, 

 nunc rigidius intensse, nunc laxius remissse. 



Veruntamen et hoc verum est, moderni temporis pru- 

 dentiam, circa principum negotia tractanda, in hoc potissi- 

 mum versari, ut conquirantur magis et aptentur remedra 

 et subterfugia malorum et periculorum, cum ingruerint; 

 quam ut prudentia solida et constanti, depellantur et sum- 

 moveantur, antequam impendeant. Verum hoc nihil aliud 

 est, quam in agone, cum fortuna, experiri. Caveant autem 

 homines, ne obdormiscant circa turbarum materias primas, 

 et inchoamenta. Nemo siquidem scintillam, incendium 

 parituram, prohibere potest; nee regiones metiri, unde 

 eruptura sit. In principum negotiis, interveniunt procul- 

 dubio, multse difficultates et impedimenta; at ssepenumero 

 maxima impedimenta sunt, principum ipsorum afFectus et 

 mores. Etenim principibus frequenter accidit, ut contra- 

 dictoria plane appetant; sicut recte Tacitus; &quot; Sunt 

 plerunque regum voluntates vehementes, et inter se con- 

 trarise.&quot; At potentise nimiae soloecismus est, credere se 

 posse finem rei pro arbitrio assequi, neque tamen media 

 procurare. 



Regibus intercedit ncgotium cum nationibus vicinis, 

 cum uxoribus propriis, cum liberis suis, cum praelatis et 

 clero, cum proceribus rcgni, cum nobilibus secundae classis 

 sive generosis, cum mercatoribus suis, cum plebe regni, 

 cum militibus suis. Atque a singulis horum impendent 

 pericula, nisi adhibeatur cura. 



Quod ad vicinos attinet, prsescribi non potest regula 

 aliqua certa cautionis, propter occasionum varietatem ; 

 unica excepta; quse semper tenet. Ea est, ut principes 

 huic rei perpetuo invigilent, ne quis ex vicinis in tantum 

 excrescat ; (vel novis territorii augmentis, vel commercium 

 ad se trahendo, vel propius aecedendo, et similibus;) quo 

 majorem nanciscatur Isedendi potestatem, quam antea 

 habuerat. Sane, durante triumviratu illo regum ; (Henrico 

 octavo Anglo, Francisco primo Gallo, et Carolo quinto 

 Hispano;) ea viguit inter ipsos diligentia, ut nemo triuni 

 vel palrnam terrae acquirere potuisset, quin reliqui duo 

 statim rein ad aequilibrium deducerent; neque pacem 

 foenore redimere sustinerent. Idemque preestabat foedus 

 illud, (cui Guicciardinus securitatem Italise attribuit,) 

 ictum inter Ferdinandum regem Neapolitanum ; Lorenzium 

 de Medices, et Ludovicum Sforzam, principes; alterum 

 Florentise, alterum Mediolani. Nequn recipienda est 

 opinio, quorundam ex scholasticis ; &quot; Bellum juste suscipi 



