DE CONSILIO. 297 



quam invenire est principem, auctoritate sua iinminutum, 

 per consilium suum ; nisi forte ubi obtigerit, potentia 

 nimia in uno aliquo corisiliario ; aut nimis arcta combinatio 

 inter diversos: quse duo mala cito deprehenduntur, et 

 sanantur. 



Quantum ad postremum incommodum; consiliarios 

 nimirum, in consilio dando, suae rei prospecturos, non 

 domini ; minime dubium est; Scripturam illam; &quot;Non 

 inveniet fidein super terrain,&quot; intelligi debere de natura 

 temporum, minime de personis singulis. Reperiuntur 

 siquidem viri, fideles, sinceri, candidi, et veraces; minime 

 vatri aut involuti. Asciscant sibi principes, ante omnia, 

 ingenia talia. Praeterea consiliarii raro ita inter se uniuntur, 

 quin alius super alium excubias agat; adeo ut, si quis 

 consilia det t actiosa, aut ad privatos fines collimantia, 

 celeriter hoc ad aures principis deveniet. Remedium 

 autem praestantissimum fuerit, si reges dent operam ut con- 

 siliarios suos pernoscant ; quemadmodum illi, ut principem ; 



Principis est virtus maxima nosse suos. 



Contra vero, consiliarios non decet, nimios esse rimatores, 

 in personam principis sui. Vera enim consiliarii constitutio 

 haec ; ut peritior sit in negotiis principis, quam in moribus 

 ejus. Sic enim verisimile net, eum consilium potius recta 

 directurum, quam se principi accommodaturum quo com- 

 placeat. Principibus etiam hoc magno usui esse possit ; si 

 opiniones et vota consiliariorum suorum, et divisim, et con- 

 junctim, recipiant. Etenim opinio, in secreto prolata, 

 liberior multo est; sed ilia quae coram aliis, gravior. Narn 

 in privato quisque propriis affectibus plus inservit; in 

 consortio aliorum affectibus magis obnoxius est: itaque 

 neutrum omittendum; atque ab inferioribus, in privato 

 potius, ut libertati consulatur ; a grandioribus, in consortio 

 potius, ut modestius sententiam ferant. Nil prodest, si 

 principes de rebus deliberent, nisi diligenter quoquedelibe- 

 rent de personis : etenim res omnes, tanquam imagines 

 mortuse; vita autem actionis in delectu personarum potis- 

 simum consistit. Neque sufficit de personis deliberare, 

 secundum genera, veluti in idrea quadam, aut descriptione 

 mathematica ; qualis videlicet character et conditio personae 

 esse debeat: etenim errores maxinii iaterveniunt, etjudicii 

 libra maxime versatur, in delectu indivicluoruni. Illud 

 qmque memoria tenendum ; optimi consiliarii mortui : 

 libri veritati non parcunt, cum consiliarii forte in adula- 



