316 DE PKOFEHEXDIS FIN I BUS IMPEUII. 



meditentur ; quo nee vires suas in majus sestimantes, 

 incceptis, se vanis et nimis arduis implicent ; nee rursus 

 easdem plus sequo despicientes, ad consilia pusillanima et 

 meticulosa, se demittant. 



Magnitude imperiorum, quoad molem et territorium, 

 mensuree subjicitur; quoad reditus, calculis. Numerus 

 civium, et capita, censu ; urbium et oppidorurn amplitude, 

 tabulis excipi possint. Attamen non reperitur inter civilia, 

 res errori magis obnoxia, quam verum et intrinsecum 

 excipere valorem, circa vires et copias imperii alicujus. 

 Assimilatur regnum coeloruin non glandi, aut nuci alicui 

 grandiori, sed grano sinapis, quod inter grana est mini 

 mum ; quod tamen habeat interim, intra se, proprietatem 

 quandam, et spiritum innatum, quo se et citius attollat, et 

 latius diffundat : eodern modo, invenire est regna et status, 

 ambitu quidem et regionum tractu, valde ampla ; quae 

 tamen ad fines ulterius proferendos, aut latius imperandum, 

 sunt minus apta ; alia contra, dimensione satis exigua, quae 

 tamen bases, in quibus maximse monarchies insedificentur 

 esse possint. 



Urbes munitae, plena armamentaria, equorurn propagines 

 generosse, currus armati, elephanti, machinae atque tor- 

 menta bellica omnigena, et similia; sunt certe ista universa 

 nihil aliud, quam ovis induta pelle leonina ; nisi gens ipsa, 

 stirpe sua, et ingenio, sit fortis, et militaris. Imo, nee 

 numerus ipse copiarum multum juvat, ubi milites imbelles 

 sunt, et ignavi. Recte enim Virgilius; &quot; Lupus numerum 

 pecorum non curat.&quot; Exercitus Persarum, in campis 

 Arbelae, oculis Macedonum, tanquam vastum horninum 

 pelagus, subjiciebatur; adeo ut duces Alexandri, nonnihil 

 ipso spectaculo perculsi, regem interpellarent, atque ut 

 noctu praelium committeret, ei auctores erant : quibus ille ; 

 &quot; Nolo (inquit) suffurari victoriam.&quot; Ea autem etiam 

 opinione fuit facilior, Tigranes Armenius, castrametatus 

 in quodam colle, cum exercitu quadringentorurn milliuni, 

 cum spectaret aciem Romanorum, quae quatuordecim millia 

 non excessit, contra se tend en tern, in scommate illo suo sibi 

 complacuit; &quot; Ecce, (inquit,) hominum, pro legatione, 

 nimio plus quam oportet, pro pugna, longe minus.&quot; Eosdem 

 tamen, priusquam occubuisset sol, satis multos, ad ilium 

 infinita strage profligandum, expertus est. Innumera sunt 

 exempla, quam sit multitudinis cum fortitudine, congressus 

 impar. Primo igitur, pro re certissima et exploratissima 

 decernatur, et statuatur; quod caput omnium, quae ad 

 magnitudinem regni aut status spectent, sit, ut populus 



