322 DE PROFERENDIS FINIBUS IMPERIL 



per annos centum et viginti, exercitum veteranum, ad ali- 

 quas partes, licet non semper ad easdem, aluerunt. 



Maris dominium, monarchic qusedam epitome est. Ci 

 cero, de Pompeii contra Csesarem apparatu, scribens ad 

 Atticum : &quot; Consilium (inquit) Pompeii, plane Themisto- 

 cleum est ; putat enim, qui mari potitur, eum rerum potiri.&quot; 

 Atque Csesarem Pompeius, proculdubio delassasset, et 

 attrivisset, nisi inani fiducia inflatus, ab ilio incepto desti- 

 tisset. Praelia navalia, quanti fuerint momenti, ex multis 

 exemplis patet. Pugna ad actium, orbis imperium deter- 

 minavit. Pugna ad insulas cursolares, circulum in naribus 

 Turcae posuit. Multoties certe evenit, ut victoriae navales, 

 finem summae belli attulerint; sed hoc factum est, cum 

 aleae hujusmodi praeliorum, totius belli fortuna commissa 

 est. Illud minime dubium, quod qui maris potitur do- 

 minio, in magna libertate agit, et tantum, quantum velit, 

 de bello sumere potest : ubi contra, qui terrestribus copiis 

 est superior, nihilominus plurimis angustiis conflictatur. 

 At hodie, atque apud nos Europaeos, si unquam, aut uspiam, 

 potentia navalis, (quse quidem huic regno Britanniae in 

 dotem cessit,) summi, ad rerum fastigia, momenti est; turn 

 quia pleraque Europae regna mediterranea simpliciter non 

 sunt, sed maxima ex parte mari cincta; turn etiam, quia 

 utriusque Indiae thesauri et opes, imperio maris, veluti 

 accessorium quiddam, existunt. 



Bella moderna, veluti in tenebris gesta, censeri possunt, 

 prae gloria et decore vario, quae in homines militares, priscis 

 temporibus, a rebus bellicis, resilire solebant. Habemus 

 hodie, fortasse ad animos faciendos, ordines quosdam ho- 

 norificos militiae; qui tamen jam facti sunt armis et togae 

 communes : etiam in scutis gentilitiis, stemmata nonnulla 

 habemus : insuper, hospitia quaedam publica, militibus 

 emeritis et mutilatis destinata, et hujusmodi. Verum, 

 apud veteres, in locis, ubi victoriae partae sunt, extructa 

 trophaea ; laudationes funebres ; monumenta magnifica oc- 

 cumbentium in bello; coronae civicae; militares, singulis 

 concessae; nomen ipsum imperatoris, quod postea reges 

 maximi a belli ducibus mutuati sunt; redeuntium ducum, 

 bellis prospere confectis, celebres triumphi ; donativa atque 

 largitiones ingentes in milites, sub exercituum dimissionem : 

 haec (inquam) tot et tanta fuerunt, et tarn insigni splendore 

 coruscantia, ut pectoribus mortalium, etiam maxime con- 

 glaciatis, igniculos subdere, eaque ad helium inflamare 

 potuerint. Ante omnia vero, mos ille triumphandi, apud 

 Romanes, non res erat ex pompa, aut spectaculum quod- 



