DE USUHA SIVE FCENORE. 341 



fcenore sumptis pecuniis; unde si foenerator, pecunias 

 suas, vel exigat, vel non emittat, secutura necessario est 

 magna mercaturse clades. Secundum est, quod nisi 

 prompta hgec a foeneratoribus pecuniarum mutuatio, homi- 

 num necessitatibus subveniret, in extremas angustias cito 

 redigerentur ; quandoquidem cogerentur res suas, (sive 

 bona mobilia fuerint, sive prsedia,) nimis vili pretio ven- 

 dere : itaque, ubi fcenus rodit tantum, distractiones prae- 

 properse penitus absorberent. Nam quantum ad oppigne- 

 rationes, aut ea quse a jureconsultis appellantur mortua 

 vadia, huic certe malo remedium vix exhibebunt: siquidem 

 aut ea prorsus non accipient homines sine foenore ; aut si 

 accipiant, solutione ad diem minime prsestita, summo jure 

 agent. Memini pecuniosum quendam, virum durum, rure 

 agentem, qui solebat dicere : &quot; In malam crucem abeat 

 ista fceneratio ; impedimento est, quo minus pignorum et 

 obligationum pcenas exigere possimus.&quot; Tertium et ulti- 

 murn hoc est : nugas meras dico, si quis existimet, mutua- 

 tionem pecuniarum facilem, non admisso fcenore, fieri 

 posse : neque rursus quis animo comprehenderit, innu- 

 mera quse sequentur mala, si contractus illi, mutui dati 

 et accepti, convellantur. Itaque de abolendis prorsus 

 usuris sermones facere ineptum foret. Respublicae omnes, 

 pro diversa tamen ad sortem ratione, eas tolerarunt ; adeo 

 ut opinio ilia in Utopiam protinus releganda. 



Dicamus jam de reformatione et norma usurarum, quibus 

 nimirum modis, incommoda earum optime evitentur, com- 

 moda retineantur. Patet jam, conferendo inter se com- 

 moda et incommoda usurarum, (quod modo fecimus,) duo 

 esse, quse reconciliare oportet. Prius, ut retundantur 

 dentes fcenoris, ne nimium mordeat: secundum, ut viris 

 pecuniosis aperiatur via, qua ad pecunias mercatoribus 

 prsestandum invitentur, ne commercium intercidat aut 

 languescat. Hoc autem fieri non potest, nisi in foenore, 

 duas proportiones introducas; minorem, et majorem. Si 

 enim fcenus, ad unicam tantum proportionem, eamque 

 minorem redigas, mutuo accipientem aliquantulum levabis, 

 sed mercator pecunias non facile reperiet. Atque insuper 

 notandum est, mercaturam, cum sit omnium maxime lu- 

 crosa, fcenus ad proportionem bene magnam ferre posse ; 

 alios contractus minime. 



Ut his duabus intentionibus satisfiat, hac via insistere 

 licet. Duse sunto fcenoris proportiones : prior omnibus 

 permittatur ; posterior cum licentia, aliquibus tantum ho- 

 minibus, et in aliquibus reipublicse locis, ubi mercatura 



