370 DE IIOXORK ET KXISTIMATIONE. 



pibus gerunt magistratus ; in quibus juste et prudenter 

 versantur. Est et gen vis quoddam honoris, quod rnro con- 

 tingit ; et tamen inter maximos reponi meretur : hie est, 

 eorum, qui se morti, et periculis, devovent, et sacrificant, 

 propter bonum patrise : quod fecerunt Marcus Regulus, et 

 duo Decii. 



LIV. DE OFFICIO JUDICIS. 



MLMINISSE debent judices, esse muneris sui, jus dicere, 

 non autem jus dare : leges inquam interpretari, non corr- 

 dere. Aliter, deveniet eorum auctoritas, simile quiddam, 

 auctoritati illi, quam sibi vendicat ecclesia Romana : quae 

 praetextu interpretationis Scripturum, etiam addit aliquid 

 quandoque, et immutat : et pronunciat, quod non invenit; 

 atque specie antiquitatis, introducit novitatem. Judiceni 

 oportet esse, potius eruditum, quam ingeniosum ; venera- 

 bilem, quam gratiosum ; magisque deliberativum, quam 

 confidentem. Ante omnia, integritas judicum quasi portio 

 est, virtusque propria. &quot; Maledictus sit (inquit lex) qui 

 terminum terrae movet antiquum;&quot; sane, qui lapidem, 

 fines distinguentem, transpomt, culpa non caret. Verum 

 judex injustus ille est, qui praecipue terminos immutat, 

 cum de terris et rerum proprietate, iniquam fert senten- 

 tiam. Una certe iniqua sententia plus nocet, quam exem- 

 pla plurima. Hsec enim, rivulos tanturn inficiunt, ilia 

 autem fontes. Ita ait Salomon ; &quot; Fons turbatus, et vena 

 corrupta, est Justus cadens, in causa sua, coram adver- 

 sario.&quot; Officium judicis relationem habere possit, partim 

 ad litigantes ; partim ad advocates ; partim ad scribas et 

 ministros justicise subtus; partim ad principem vel statum 

 supra. 



Primo quantum ad causas et litigantes. &quot; Sunt (inquit 

 Scriptura) qui judicium vertunt in absynthium : &quot; sunt 

 etiam certe, qui illud vertunt in acetum. Injusticia enim 

 illud reddit amarum ; mora acidum. Judex strenuus, hoc 

 praecipue agit, ut vim et dolum, compescat: quorum vis 

 magis perniciosa est, quanto apertior; dolus quanto tectior 

 et occultior. Adde etiam lites contentiosas ; quae evomi 

 debent, ut crapula curiarum. Judicem decet, viam parare 

 ad justam sententiam, qualem Deus parat : &quot; Valles exal- 

 tando ; colles deprimendo : &quot; eodem modo, quando ex 

 alterutra parte, videt judex, manum elatam, veluti in pro- 

 secutione importuna, captionibus malitiosis, combinationi*- 



