DE OFFICIO JUDICIS. 371 



bus, patrocinio potentum, advocatonim disparitate, et 

 similibus, tuin elucescit virtus judicis in aequandis iis, quae 

 sunt inaequalia; ut judicium suura, veluti in area plana, 

 fundare possit. &quot; Qui fortiter emungit, elicit sanguinem ; &quot; 

 cumque torcular vini premitur fortius, vinum prodit acer- 

 bum, acinum sapiens. Itaque caveant sibi judices, ab 

 interpretationibus legum duris, et illationibus alte petitis : 

 neque enim pejor est tortura, quatn tortura legum. Prae- 

 cipue in legibus poenalibus, curse iis esse debet, ne quae in 

 terrorem latre sunt ; vertantur in rigorem : neve in popu- 

 lum superinducant, imbrera ilium, de quo Scriptura : 

 &quot; Pluet super eos laqueos.&quot; Etenim leges poenales, si 

 severe execution! demandentur, sunt similes imbri laqueo- 

 rum, cadenti super populum. Itaque hujusmodi leges, si 

 vel dormiverint diu, vel temporibus prsesentibus minus 

 quadrent, a judicibus prudentibus, in executione earum, 

 reprimantur : 



Judicis officium est, ut res, ita tempora rerum, etc. 



In causis capitalibus, decet judices (quantum lex per- 

 mittit,) in judicio meminisse misericordiae ; et cum severi- 

 tate exemplum, cum pietate personam, intueri. 



Quantum ad advocates qui causas agunt; patientia, et 

 gravitas, in causis audiendis, justitiae est pars essentialis; 

 et judex nimium interloquens minime est cymbalum bene- 

 sonans. Non laudi est judici, si primus aliquid in causa 

 inveniat, et arripiat, quod ab advocatis, suo tempore, melius 

 audire potuisset : aut acumen ostentet, in probationibus, 

 vel advocatorum perorationibus nimis cito interrumpendis ; 

 aut anticipet informationes queestionibus, licet ad rem per- 

 tinentibus. Judicis partes in audiendo sunt quatuor : 

 probationum seriem ordinare ; advocatorum, et testium, 

 prolixitatem, repetitionem, aut sermones extra rem, mode- 

 rari ; eorum, quae allegata sunt, medullam, et quae majoris 

 momenti sunt, recapitulare, seligere, et inter se componere ; 

 et demum sententiam ferre. Quicquid ultra hsec est, 

 nimium est ; et oritur aut a gloriola et loquendi aviditate ; 

 aut ab audiendi impatientia ; aut a memoriae debilitate 

 aut a defectu attentionis sedatse, et aequabilis. Saepe- 

 numero mirum est visu, quantum advocatorum audacia 

 apud judices valeat ; ubi contra judices ad imitationem 

 Dei, (in cujus tribunali sedent,) &quot; Superbos comprimere, 

 et humiles erigere,&quot; deberent. Sed etiamnum magis mirum 

 est, judices advocatis quibusdam prae caeteris immoderate 

 et aperte favere. Quod necesse est, ut merces advoca- 



