1)E VJGISSITUDINE RERUM. 377 



lustris, similem annorum temperaturam et tempestatum 

 cceli, velut in orbem redire : exempli gratia ; magnas glacies, 

 inundationes magnas, magnas siccitates, hyemes tepidas, 

 aestates frigidiores ; et similia. Vocant autem hujusmodi 

 circulum annorura, Primam. Hoc autem ideo recenseo, 

 quod oculos in praeterita conjiciens, hujusce rei inveni 

 congruentiam ; baud exactam sane, sed non multum dis- 

 crepantem. 



Verum transeamus a naturalibus ad humana. Maxima 

 apud homines vicissitudo, est ilia sectarum et religionum. 

 Hi enim orbes, animis hominum, maxime dominantur. 

 Religio vera super petram aedificata est; reliquae fluctibus 

 temporum agitantur. Dicamus igitur de novarum sectarum 

 causis; atque consilii aliquid circa eas inspergamus; 

 quatenus humani ingenii infirmitas, tantis revolutionibus, 

 moras injicere, aut remedia exbibere, poterit. 



Quando religio recepta discordiis laceratur; sanctitas 

 item professorum labefactata est, et scandalo exposita; 

 simulque tempora stupida, indocta, et barbara sunt; a 

 novse alicujus sectse ortu merito metuendum; praecipue, si 

 eo tempore, ingenium aliquod intemperans, et paradoxa, 

 spirans, suboriatur. Quae omnia tenuerunt, Mahometes 

 cum legem suam promulgavit. Secta nova licet pullulet, 

 duobus si destituatur adminiculis, ab ea non metuas; non 

 enim late se diffundet. Primum est, imperii, sive auctori- 

 tatis stabilitae, oppugnatio ; nihil enim magis populare 

 est, quain principatus, et politias, convellere. Alterum est, 

 porta luxuries et voluptatibus aperta : hereses enim specu 

 lative, (qualis fuit olim Arrianorum, et hodie Arminia- 

 norum,) etsi in hominum ingenia miris modis operentur, 

 statum tamen rerumpublicarum non magnopere concutient, 

 nisi ex occasione motuum civilium. Modi tres sunt, 

 quibus novse sectse plantantur; miraculis, eloquentia, et 

 gladio. Equidem martyria inter miraculanumero; quoniam 

 vires naturae humanse excedere videntur : idem etiam facere 

 licet, de excelsa ilia et admirabili vitae sanctimonia. Certe, 

 non alia melior via est, ad sectarum et schismatum ortus 

 repellendos, quam abusuum reformatio; dissidiorum mi- 

 norum pacificatio ; leniter a principio procedere, et a 

 sanguinariis persecutionibus abstinere; schismatum denique 

 coryphaeos, favoribus potius et dignitatibus mollire atque 

 allicere, quam violentia et saevitia exacerbare. 



Mutationes et vicissitudines in rebus bellicis, haud paucae 

 sunt ; sed praecipue in tribus versantur : in sede belli ; in 



