378 DE VICISSITUDINE REIIUM. 



genere arraorum ; et in disciplina militari : bella, antiquis 

 temporibus, movere videbantur, ex oriente potissimum in 

 occidentem: etenim Persse, Assyrii, Arabes, Scythi, (qui 

 invasores erant,) omnes orientales fuerunt. Verum est 

 Gallos fuisse occidentales : sed de duabus tantuin ipsorum 

 incursionibus legimus ; una in Gallo-Grseciam, altera contra 

 Romanes. Attamen oriens et occidens cceli climata non 

 determinant ; neque etiam belli motus, ab oriente, aut ab 

 occidente, aliquid certae observationis recipiunt. Sed 

 meridies, et septentrio, natura fixi sunt: atque raro, in 

 omni memoria invenitur, meridionales interiores invasisse 

 septentrionales ; sed e contra. Unde manif estum est, 

 tractum mundi septentrionalem, natura ipsa, magis esse 

 bellicosum; sive hoc ascribi possit hujus hemispherii 

 stellis; sive amplitudini continentium ad partes septen 

 trionales, cum partes australes, (quantum adhuc inno- 

 tuit,) maria fere occupant ; sive, (id quod manifestissimum 

 est,) frigoribus climatis borealis; nam hoc ipsum, absque 

 alia causa quacunque, corpora indurat, spiritus inflam- 

 mat: ut liquet in populo Araucensi; qui ad ulteriora 

 austri positi, omnibus Peruviensibus, fortitudine longe 

 prsecellunt. 



Imperio aliquo magno labascente, et viribus fracto, pro 

 certo bella expectes. Etenim imperia magna, dura in 

 vigore sunt, copias nativas provinciarum enervant et 

 destruunt, propriis cohortibus domi fidentia; cum autem 

 et illse deficiunt, omnia ruunt, atque aliis gentibus in 

 praedam cedunt. Hoc evenit in declinatione imperil Ro- 

 mani ; atque etiam in imperio occidental!, post Carolum 

 magnum, cum aves singular plumas suas repeterent; atque 

 simile quidpiam, etiam imperio Hispano, contingere possit, 

 siquando viribus decideret. Ex altera parte, accessiones 

 magnse ditionum, et uniones regnorum, similiter bella 

 suscitant : etenim, cum status aliquis in potentiam majorem 

 insurgit, similis est fluvio intumescenti, qui inundationem 

 statim minatur: ut videre est in imperils Romanorum, 

 Turcarum, Hispanorum, et aliorum. Attende, cum mundus 

 nationibus barbaris minus abundet, sed civiliores fere sunt ; 

 qui uxores temere non ducent, nee liberos progignent, nisi 

 modum familiam alendi, aut saltern victum parandi, prsevi- 

 derint; (ut fit in omnibus prope nationibus, hodierno die, 

 exceptis Tartaris,) non ingruit periculum ab inundationibus 

 aut migrationibus populorum: at cum populorum greges 

 magni sunt, qui perpetuo sobolem suscipiunt, de fortunis 



