VALERIANA. 765 



1895, C a r m i g g. ; — Harderwijk 1864, R. B. ; Ny megen, 

 N. en Th. Abel.; — * de Grebbe, Fockema, Linie- 

 dijk Amersfoort, Gar j. ; Amersfoort, R. B. ; Utrecht, C. 

 A. Bergsma; v. H. ; Rhoodenstein bij Neerlang- 

 broek, v.d. T.; - ' Naarden 1864,0.; Uithoorn 1870, 

 Boerl.; Oud Diemen 1877, 0.; jaagpad, Sloterweg 

 1838, Fl. Amst.; 1842, A. N. Teengs (P. N. S); 

 Muiderberg 1870, Hoek; Haarlem, Kerb.; 1884, 

 Groll; - Leiden 1830, Forsten; 1833, Mb.; Dz.; 



soort, Ihans als V. excelsa Poir. bekend. Gaat men de beschryvingen 

 na, dan wordt het er niet duidelyker op. HOck in Koch's Synopsis 

 onderscheidtde beide soortenin hoofdzaakaldus: V. officinalis: „meist 



mit kurzen, unterirdischen auslaufern Blatter 6—11 jochig mit 



kleinerem Endblattchen" en V. e x c e 1 s a : „Grundachse mit langen , 

 oberirdischen auslaufern; Blatter 3—5 jochig, Endblattchen am 

 grossten." By A s c h e r s o n Fl. der Prov. Brand. II Aufl. vindt men om- 

 trent V. excelsa: „Grundachse langere, unterirdische Auslaufer 

 treibend." Btj Garcke zjjn ze weer bovenaardsch, terwyl ook hier V. 

 officinalis heeft: ,,Wurzelstock mitkurzen unterirdischen Auslaufern 

 oder ohne Auslaufer." Hetzelfde trouwens vlndt men by de overige 

 Duitsche en Oostenryksche auteurs terug. In Frankrijk schynt do plant 

 niet voor te komen, althans noch Grenier en Godron noch meer 

 recente schryvers noemen deze soort. In Engeland beschr\jft ook Ba- 

 b i n g 1 n haar en waar hijbijV. officinalis van geen wortelstok spreekt, 

 zegt hij by V. sambucif olia: „root with long stoles usually not bu- 

 ried." In Joh. Lange's Haandbog heeft V. officinalis weer wor- 

 telstokken met of zonder onderaardsche, kortere uitloopers, terwjjl 

 V. sambucifolia afgeschilderd wordt als te hebben wortelstokken 

 met boven- of onderaardsche, lange uitloopers. In het getal der 

 bladjukken stemmen alle schryvers overeen. Uit alles biykt dat een 

 van de kenraerkende verschilpunten, het al of niet onder den grond 

 zyn der uitloopers, vervalt; alleen blykt dat V. excelsa lange uitloo- 

 pers heeft en bjj V. officinalis, indien aanwezig, die uitloopers kort 

 ztin. Wat aangaat het getal der bladjukken, schynt mu dit niet zulk 

 een gewichtig kenmerk ora daarop een soortsverschil te bouwen. Het 

 schvjnt mij toe dat jonge, of slecht gevoede exemplaren over 't geheel 

 kleinere bladen met minder jukken hebben dan oudere, krachtigere 

 planten. Voor my zjjn derhalve twee dingen mogel\jk, ofV. excelsa 

 bestaat niet als soort, en hiermede wyk ik dan af van de meeste auteurs, 

 6f wij hebben deze plant niet onder onze indigenen. Volgens Beeky 

 In Journ. of Bot. XXVI. p. 340 is V. sambucifolia veel algemeener 

 dan V. Mikanii, zooals aldaar de Kochsche V. officinalis heet. 



