I 



De Systemate 



Unde etiam didantis ac proportio- 

 neshorum corporum, eorumvefphae- 

 rarum incer fefe , numeris quidem in- 

 dicari, nuUi tamen arte per inilru- 

 menta mechanica proportionabiliter 

 exhiberi , velin chartafeuplanitieali- 

 Qua defcribi autdepingi : licut nec di- 

 itantix ac quantitaces eorum huma- 

 no intelle£^u capi poffunt. 



Quis enim omnium mortalium 

 quantitatem corporis tantummodo 

 noflr^e Telluris , quod in diametro 

 i7i8feu (facilis calculi caufa) 1720, 

 in femidiametro autem 8do,&incir- 

 cumferentia 5-400 milliariagermani- 

 ca , quorum i j uni gradui refpondent, 

 continet , fibi imaginari aut mente fin- 

 gerepoteft? 



Quumtamenhujus umbratempo- 

 re Eclipfeos Lunaris in ipfo Lunis 

 (aflri omnium nobis proximi) tran- 

 fitu, adeo fere exigua , utipfaLuna 

 nobis appareat. 



Ac ut initiatus harum fcientiarum 



ts qHTdHm eomagisindubitatepercipiat, Plane- 



MttfftmsM tici hujus Coeli amplitudinem (de ilel- 



%ior$tm larum enim Fixarum longe adhuc ma- 



iiig*m*m joridiftantii, nondum agimus) tan- 



^^^*' tam efle , ut ejus refpedu Terreniis 



nofter globus nullam omnino ratio- 



nem obtineat *, Sequentiafaltemcon- 



fideret fundamenta generalia atque 



notiflima : Primo enim notum eft ar- 



tificibus , qui Horologia Solaria con- 



ficiunt, fundamentum cujusvisHo- 



rologii ex centro Terrae dependere,& 



ftylum horologii, axem Mundi per 



Terrx centrum repraefentare ; ita ut 



quodlibet horologium non ad ufum 



in fuperficie Terrae , fed quaii in cen- 



tro Terrae efTemus , conftrudum fit. 



Unde di6ta diftantia a centro Terrae 



ufque ad fuperficiem feu locum iftum 



in quo degimus , nihili omnino asfti- 



matur , neaue uUam fenfibilitatem 



importat. Secundo fcimus , quod 



motus & loca Planetarum in Coelo ab * 



Aftronomis tam exa£le fint compu- 



tata, ut horum oppofuiones &con- 



stmidiamt' '^utiStionts ptaedicere pofTmt (uti 



puiUmta- cxempla habemus in Solis & Lunae 



bet froftr- Eclipfibus) nihilominus tameninter 



*Bil!»n!its locum iftum verum in Coelo , qui eft 

 TUutta- refocdtu centri Terrae , & locum (pcr 



M U N D I. ar 



fima) in fupcrficic Tcrrae vlfum« 

 nullam fentimus diflerentiam , fed 

 pcrindenobiseft,acfi tantum incen- 

 tro Terraehae obfervationes inftitutae 

 fuiflent. Tertio ubique terrarum & 

 marium videmus intcgrum hemi- 

 fpha^rium Coeli, & quod ftellarum 

 Fixarum diametraliter oppofitarum 

 altera cum eft in ortu , alterafemper 

 inoccafucomparet. Quarto, viden- 

 dumeft infra cap. zf. quod femidia- 

 meter fphirrae Saturni fecundum Ric- 

 c/olum in media diftantia vel a Sole 

 vel Terra contineat 73000 femidia- 

 metros Terrae ; Si itaque haec ponitur 

 utuna, tuncerit (peri9.//^.y.£«f/i- 

 ///j , feu per «//. 1 2. EucliJis) Tcrrac 

 cubus feu globus ad fphazrae Saturni 

 cubumut I ad 38901703000000000, 

 fed infenfibilis eft unitas ad tantum 

 numerum collata , ergo Terra quo- 

 que ad capacitatem fphserae Saturni , 

 nuliam habet rationem. Ut autem 

 Tcrra incomparabilis ad Saturni 

 fphasram, fic Saturnifphaeraincom- 

 parabilis ad ft)haeram ftcllae alicujus 

 Fixae , etiamfi illa ftella omnium pro- 

 xima nobis efTct ; de quo tamcn lih.j. 

 ubcrius. 



Primus , qui huic arti Aftrorum Di- jsuthores 

 ftantias & Magnitudinesindagandi, |*2^^JS 

 manus injccit , rcperitur Arijiarchus Aftrorum 

 Samius , qui vixit 400 annis antc Pto- fi^¥'^^- 

 Icmaeum, & Py thagorae dogma fcripto 

 ad poftcros propagavit; Quem po- 

 ftea fccutus Hipparchus Rhodius , 

 Hunc Ptolemaus lih. fuomagnioperis 

 f. dcinde Alhategnius & Alfraganus 

 Arabcs : Neotcrici , Regiomontanusy 

 Copernicus, Tycho Brahaus , Keplerus , 

 fVenJelinus , Lanshergius , Ricciolus, & 

 alii complures. 



Sed Ariftarchus in libello de Solis 

 & Lunae diftantiis ac magnitudinibus, 

 prudcntcr non aufus fuit eas definire, 

 verum fatius duxit inter cxtrcmos 

 quofdam tcrminos concludere. Sicut DijiamU 

 ctiam mcrit6fatcndum,ncquc diftan- ^fj^r*'- 

 tias ncque magnitudmcs , pertecte ^,^^„^^ 

 nobis mortalibus notas cfTe : Quia,/'*^'»**" 

 etfi LuniE diftantia ac magnitudo ex ^"^'^' 

 parailaxi & diametro apparcnti ccr- 

 tius conftent, Solis tamen ac reliquo- 



ttOtd. 



x*...*«- *v,j.^wc^ww.,«. * w*»^, vj--* rum Planctarum parallaxcs , confe- 



''Tl**^' inftrumenta Aftronomica exquifitif- ) qucntcr ctiam diflantiae haud ita cer- 

 ''* D 2 to 



