9« 



L I B E R T E R T I U S, 

 C A P U T XX. 



T>e aliis hujufmodi Experimmns , Grayitatem Aerisfuper TeUure , ut & 

 Termimm extenfionis Facui Fug^ demonfirantihus. 



POftquam ex antecedenti inven* 

 to oculariter percipiendum 

 exat, naturamfcil- Vacuumad- 



mittere,& id quod Fugam Vacui com- 

 muniter appellant , faltem in hisinfe- 

 rioribus ex aeris gcavitate oriri (dum 

 enim aer externus gravitate fua 

 aquam, inlocum,ubiliberumfpatium 

 reperit^ non folum propellit , fed 

 etiam in altum eo ufque premit, 

 donec cum ipfo aere in sequilibrio 

 confiftat) duo aiii brevioresmodi , ae- 

 risgravitatem menfurandi & vacui fu- 

 gam cognoicendifefeexhibuerunt. 



videatHT ^^c , tubos feu candes quatuor a h, 

 iconifmi X. cd, tf/g )[;, quemlibetcifciter quinquc 

 ^^ ^ ulnas plus minus longum (qui diverfis 

 modisconjungi,disjungive&percon- 

 fequens prolongari vel abbreviari pof- 

 funt) exlaminaoriclialcea, capacitatis 

 fereut digitus minor,praeparari:&qui- 

 dem utorificiaeorum ita munitafinc, 

 quo unum in alterum, ex.gr. d in a.fin 

 c, h in f ,affabre inferi fimuTque aqua.ad 

 periculum irrumpentisa^ris averren- 

 dum > mediante vafculo feu catino ali- 

 quo,<i,c,?,g, circumfundipoflit. 



Deinde conjungantur & eriganmr 

 priores tres juxta parietem domus.ha- 

 beatque inferioris canalis ab ^ infima 

 pars, in b epiftomiolum adclauden- 

 dum&aperiendumt tertii autem vel 

 etiam quarti fuperior pars , orificium 

 vellabrum,in quodaliudquoque epi- 

 flomium /, vitreo alicui vau, i A / 

 (duas vel ultra ulnas longo, anncxum, 

 ficuti illud quoque Icontfm, V, cap. an- 

 tec. z.figura 3. exhibitum) afFabre in- 

 fcri poflit , ne aeri introitus pateat. 



1-ios canal^s (quando anteaprobati 

 funt , in Aqui , ne mlnimae a^ris bul- 

 lulaetranfitumaliquem habcant) tres 

 priores ab . cdyCf, conjunge & ad 

 parietem domtis erige \ Ex. gr. primi 

 vice, ad altitudinem if vel 16 ulna- 

 rum, ita ut inferius epiftomium b 

 claufum & in fitulam aliquam m n 

 aquarefertamiramerfum fu: Deinde 

 tam tubuloshos,quam didum vitrum 

 aqui reple , & vitrum cum fuo epifto- 



mio / immittein lahrum e canalis ef: 

 Revolve claves duorum epiftomio- 

 rum , tunc nullam videbis e vitro de- 

 fcendere aquam : ratio eft, quia tota al- 

 titudo canalis uni cum vitro, faltem 

 1 7 vel 1 8 ulnas pertingit,aer autem ex- 

 ternusmagispremit, quam aquaalti- 

 tudinis 1 7 vel 1 8 ulnarum , in fua gra- 

 vitate habet , Ergo non poteft defcen- 

 dere Sedquandoremhancreiterabis 

 &adhuc canalem aliqu^m gh, longi- 

 tudine 2 vel 3 vcl 4 &c. ulnarum adhi- 

 bebis ut tota canalis altitudo un^ cum 

 vitrco vafe contineat 20 vel 21 , vel f^^^^!^ 

 30, & c. ulnas, videbis aquam e vi- brto cum 

 tro defcendere & quidem etiam afcen- */-1^-^^ 

 dereincanali vitreo , tamen denique tatt, 

 eo in loco ha:rere ubi didus ejus ter- 

 minus eft, 1 8, 1 9 ulnarum vel circiter. 



Notandum : 

 Nihil refert,an tubi fint magnse vel ^*^^ 

 parvsBcapacitatis, aqua cnim in am- vm. 

 pIo,c2eterisparibus, non magis premic ^'1 4- 

 quam in angufto,£x.gr. Sint duo tubi 

 a^b perpendiculariter eredti , unius 

 altitudinls, capacitatisautem diverfx, 

 &infra cum alio tubo c horizontaliter 

 CQnjun6fci, ut aqua exunoinalterum 

 tranfirepoffit:Deindeunusexduobus j^^ ^^ 

 ere£tis, quifquis ftt : £x. gr. ^, implea- rum copia, 

 tur aqui,videbis aquam in ambobus fi- {'1^*^^ 

 mul aequali altitudine crefcere , & ma- Mtsmfr^^ 

 gnam aquarum copiam amplioris tubi t'^^- 

 a , parvam illam aquae particulam quse 

 eft in angufto tubo b , ne hilo quidem 

 altius propellere pofTe, fed aquam ho- 

 rizontaliter in j, & b, ftare ; ratio harc 

 eft, quia aer & aqua tanquam materia; 

 fluid2e,feinvicem fecundum perpcn- 

 diculapremuni,undein hisrebus non 

 aquarum copii fed perpendiculorum 

 altitudinevincitur. 



Secundus Modw, 

 Compara tibi tubos feu canales 

 prasdidtos, &vitreumvas, quodDe- 

 ftillatoccs cucurbkam vulgo Ein Kol- 

 ben vocaat (fcu i Rccipiens, quanto 

 enim majus eft tale vitrum , tanto 

 aptius ) Hoc vitrum (fimul inftrudum 

 cum theca laminea & debito epifto- 

 mio ficuti defcriptum eft antec. cap. y .) 



cva- 



