100 



L I B E R T '?. R T I U S, 



evacua ab omni aere , & impone \/>ro temporeexifientis.jfrtfficium autem, 

 erefto adparietem canali in g (qui j quo/iin infenore partevitri efl ,nonap- 

 cum aperto fuo inferiori epiuomio ; paret, nefpe^atores in fecreti cognitio- 

 jnfiiulam aqua repletam debet efle | nem deveniant ^ fedlaminh ^ percircui- 

 immerfus) tunc , quando aperies epi- /«w, vitrum eft circumdatum , achene 

 flomium vitri , experieris , aquamve- 1 munitum ; unde omniatnfe incommuta- 

 liemenrer aflurgere in canali ufque ad lilia atque incorruptihilia perjeverant . 

 diiStas 19 ulnas vel circiter; ratioeft, Hancego Machinulam appello Semper 

 quia aer externusaquaminfitul^ mn \ vivum. Focari pojfet meritbPtt^etuum 

 premit , aqua autem invenit liberum ^ Mobiie. Non tamen perpetuo movetur , 



ehinits de- 

 ducipeJltt. 



fpatium cedendi in vitrum evacua- 

 tum , ideoque ad cantam altitudinem 

 affurgit vei cedit , quantam gravitate 

 fua aer circumflans aquam in altum 

 protrudere potefl. 



Notandum : Quod ex his experi- 



mentisfequatur: 



Aqua fer (i) Quod Aqua bcneficio (ipho- 



f/f;tno nis , fupra montem feu aliam qualem - 



uinis dedu- cunque altitudinem altius 1 8 ulnis 



ciw>nj>o- deduci non poffit. 



(2) Quod per fu£i:orias feu attra- 

 ttmaiiTu. <^rices Machinas in tubis puteorum , 

 dinem A- ventilio & antlia altius pofitis quam 

 ^uapersu- ^^j altitudinem 1 8 ulnarum , nulla 



etoriasMa- i, /** /• 



aqua attolli poflit ; pofito autem ven- 

 tiiio & andia inferius , poflit aqua non 

 tantum attolii ad iflam akitudinem , 

 fed etiam deinde tam ahe ulterius , 

 quam alte difponi potefl pertica qux 

 in di£);is tubis agitatur. 



Infuper ad alia plura antehacinco- 

 gnita , nobis beneficio horum experi- 

 mentorum via aperitur , de quibus 

 fcripfi quasdam in Refponfione 30. 

 Dec.An. iddi.ad Dn.P.Cafp.Schottum, 

 quam Epiflolam ipfe in fua Technica 

 Curiofal. i. Mirahilium Magdehurgico- 

 rum cap. 2 1 .imprimi curavit: Verba epi- 

 flolaspag ibidemy2.funtfequentia: 

 Ad hanc aeris gravitatem quovis tem- 

 ^£!muruf.P^^^ </p/rf;&f»^&^tfw , Jingulari qua- 

 que Tempe- dam inventtone feu praxt effeci , utexi- 

 ftatis indi- g„ay eligno virunculi fpecie effi^ajla- 

 tua , fuperiorrloco intra vitreum tuhum 

 videatur afcendat, atque Jefcendat, ^juxta certa 



De Vtrun- 



lcorufmi X. 

 fig.IV. 



Aeritgra- 

 vitas Du- 

 pliciter. 



fedfolum ad mutationem aura in tot^ 

 longe lateque circumfush regione. Non 

 eji Thermofcopium , quodcalore ac frigO' 

 re alteretur. 



Ut ver$ Reverentia Vejira, veraque 

 Philofophia Amatores hujiu Experi- 

 mentialiquem rei pragujium hauriant^ 

 fecum expendant : cumverijfimum fit, 

 quodaer non eandemfemper gravitatem 

 retineatj confequens effe , figlohm L, aJf 

 dere omnino evacuatuSy in aerefufpenda- videihidtm 

 tur ejufih atque exaB^ hilance ; glohum, ^*i'iii- 

 dum aerqravior evadit, reddi Uviorem; ^** *^* 



V . P> X / 1 • /- .. 7 «vacuatum 



econtranovero, dumlevtorjit aer ^glo- f^ibiUnct 

 lulumgravioremfieri ; nam quo oravior Mpf»fi*m , 



n • • ^ 1 • t !• variat triL' 



ejt materta conttnens , eo levtm reddt- .vitattm 

 turcontentum : ExempH gratii ,fi gra /««w. 

 vior eji aqua , quam aer \glohulm ille, le- 

 vior erit intra aquam,quam intra aerem. 

 Hacfi expendantur , novarum inventio- 

 num campum aperiunt : ut : An pluvia in 

 circumfufa longe lateque regione fit , nec 

 ne ; an ea incipiat , aut definat , ^c. 



Ego certe, cumpneterito anno (1660) j^j.^. 

 quo ingens ille ventm ac tempeftoifuit, Ttmpeilatis» 

 ex paulb ante memorato Experimento ^^"^ 

 Jjngularem ^ extraordinariamaerisal- ifium, 

 terationem deprehendi , qui adeo levis 

 pneter confuetum alias modumfuitred^ 

 ditus , ut virunculi digitus infra infi- 

 mumetiamin vitreo tuio notatum pun- 

 6lum defcenderit : quo vifo , prasfentihus 

 palam dixi , magnam fme duhio tempe- 

 flatemalicuhiextitiffe. Vix dua elapfx 

 erant horae , cum ventus ille procellofus 

 in noflram etiam regionem , minus tamen 



pun^a digito oflendat , gravitatem aeris violentus , quam in Oceanofuerat , irruit. 



C A P U T XXI. 



(De JerisTonderatione. 



AEris ponderationem duplici- 

 ter inteliigimus; aut enim pon- 

 deratur univerfaHter autparti- 

 culariter. Univerfalem aeris ponde- 



rationem dicimus , gravitatem ejus DeMris 

 perpcndicularem feu cylindricam, ex. ^^^JJJ^^" 

 gr. poteflfibi quis imaginariperpen- 

 diculumvelcylindrum aeris (etiamft 



alti- 



