De Virtutibus Mundani», 



»37 



C A P U T XIII. 



T)e VltXVTE FEXTEKTE. 



Vtrtm Vtr- 

 tnuijfuit 



Vlftutem Dirigentem , fequi- 

 tur, rationibus certis, r/r/«j 

 Vcrtens feu Vertiva ; per quam 

 fcilicet corpus circa proprium axem 

 vel centrum vertitur. Cui enim ufui 

 cflet Virtus Direftiva in corpore ali- 

 quo Mundano, ni(i propter ejus circu- 

 lationem ? Ut fcilicet vertex debito ac 

 jufto ordine fiat , corpufque in re£l:o 

 fuo ftatu confervetur. Siautem Ver- 

 tex non eflTct , ncc opus cfTet virtute 

 Dirigente ; Corpus enim quod per fe 

 immobileeft, nuUiuseget dirediionis. 

 Vtrtutem vertentem efle in natura, 

 videmus in Turbinibus^quibus pueri 

 ludunt, dum flagellis eos itapofllmt 

 verfare , ut per tempus aliquod virtu- 

 tem hanc confervent. Quanto autem 

 folidius corpus, feu, quanto magis 

 impulflvas virtutis cflpax eft,tant6 ma- 

 joremineohabetcflcdum. Quiavc- 

 ro hxc virtus, non folum totam Tcllu- 

 rcm circumvolvit , fed una cum cara- 

 pit fimul omnia , tam quae in Terra, 

 quamquze inAerefunt: imo Acrem 

 ipfum (quoufquc nimirum virtutis ad- 

 huc impulfivae quodammodo capax 

 cft) & Lunam ipfam , ideoquefepara- 

 tim in qualibet re , non denuoad ocu- 

 lumdemonftraripoteft: illamtamen 

 cfl[e,pluribusex/(?££. Iii.f.6. & 7. con- 

 ftabit. 



Haec virtus dupliciter confideranda 



eft , primo auatenus corpori animato 



^naturaineft: Deindequatenusaliud 



corpus in fuo virtutis Orbe , pcr acci- 



dens circumducit. 



Tfr bMc Ut autem omnium Virtuturnorbcs, 



^*^*?' in majori diftantia pedctentim lan- 



w*7««5** gucfcunt dcbiliorefquc fiunt , flcquo- 



^-^' quein hoc orbc vertentc corpora rc- 



motiora,tardiuscircumgyrantur, ita 



ut Luna pcr Telluris circulationcm 



diurnam qux flt viginti quatuor horis, 



circumferatur ipidiebus. 



VirtMs ver. Ad Virtutcm in fe Vertentem , ex- 



\Z'tfitJk ciwndum, praedita funt corporaani- 



!^infit» mata (quae fcilicet vitalcm flammam 



in penetralibus habent) unde homo 



mnttna. 



flnc adminiculo & ullius pedisflxio- 

 ne , iibere fe in aere potcft circularc 

 feu circumagerc. Nequc hxc Virtus 

 indieet magna vi , fed Impulfiva vir- 

 tus ftatim concurrit & adjuvat , ita ut 

 circulatio per impulfum tanto facilius 

 & celcrius poffit continuari; ficut 

 etiam exempla Circulatorum nos do- 

 cent , qui uno impetu quafl Turbo fc 

 pofnintfupcrcalce, decies , &c. circu- 

 larc. 



Ad hanc autem virtutem cxcrcen- ^^^^^ 

 dam & circulationem talcm efficien- tem mftijp- 

 dam , omnium aptifliima funt corpo- mnfMtctr. 

 ra rotunda vel globofa , prout funt Sol J^'* '"'**■ 

 atquc Planetae , quanquam inter Solis 

 &Planetarum circulationesmagna fit 

 differentia , de qui infra//^. f . cap. i f. 



Per hanc virtutem nonfolum nt cir- ^'*' f«'- 

 culatio ipforum corporum circa pro- ^^I^{*' 

 prium axem uni cum adivitatis ^<v«»» «&*- 

 Spha?dl, fedefl5cituretiamcircumla-^J;^^^ 

 tio fcd circumdudio aliorum in hujus cmn ofmi- 

 virtutis orbc circumftantium corpo- ^^^ 

 rum ; quae alias nuUum habcrcntmo- iuj. 

 lum Lationis. Unde nifi per hanc vir- 

 tutem Sol circumduceret Planetas , & pl^^ 

 Planet:E corum Satcllites vcl Socias ,rtmcnrfiu. 

 nuUa eflet corporum CoEleftium Latio 

 fcucircumvolutio, uti lii>. /. cap, if, 

 16. de Motuvidcndxim. 



Hxc Virtus , quia naturalis eft & 

 perpetua , ideoque non percipimus 

 eam, ejufque fummam celeritatem, 

 qui Terra fe circum axem convertit, 

 nofquc una quolibet minuto fccun- ^^^^r^^ 

 do, hoc eft momento (per cap. 1 j. lih. initmt wm 

 f.) 384. paffiis communes provehit./f'fl*/««»- 

 Necmirumhoceft; quisenimeftno-'^ 

 ftrum,qui fentiat in corporefuo virtu- 

 tem Impulfivam ; vel ilJam , quaegra- 

 vidat aut attrahit, quam Confervati- 

 vamvocamus: autquiscft,quiinna- 

 vi undique claufl (etiamfi celeritcrr 

 placidetamen vehatur) percipit ejus 

 lationem > feu quisfenfu apprehendit 

 aeris nos circumftantis preffuram? 

 qux tamcn reveri demonftrari po- 

 teft. 



Ca- 



