138 



L I B E R Q^U A R T U S , 



C A P U T X. 



T>e Virtute Sonante & ^fonante. 



SOnus,Fragor, Strepitus,CIangor, 

 Sibilus, Vox &c. funt quoque Vir- 

 tus Incorporea , quae excitari po- 

 teft per Attritionem vel Collifionem 

 rerum corporearum.quando nimirum 

 hascinviceminterfemoventur, vei 

 ^ZtluT corpus corpori impingitur. Ut ex. gr. 

 corporHm. Mallcus ad campanam , baculus ad 

 menfam , & quicquid fit quod ad aliud 

 aliquid applicetur , fonum aliquem 

 edit, qui difnmditur circumquaque ad 

 certum orbem : intra quem , quando 

 conftiiuti fumus , pervenit quoque ad 

 aures noftras, veletiamaliud aptum 

 corpusad recipiendum fbnum. 

 sonusefi oonabilitas autem feu Sonabilis vir- 

 ^imiHs. tus rerum corporearum varia eft, pro 

 diverfitatematerisB , loci & temperiei 

 ipforum: ficut enim ex VirtuteLucen- 

 te,pro diverfitate corporum in qus In- 

 cidit, varii exiftunt colores , fic ex vir- 

 tute Sonante vari^fonorum fpecies. 



Tametfi vero multa corpora invicem 



jnterfemota,nobisattendentibusnon 



fonent; tamen fit fonus,uti fsepe perci- 



Lmis fonus pimus, canes fonosaudire quosnon 



nors audi- audimus, & nodle experimur, propter 



ur» ame (^|gj^jjy^.^uJifj poffeidquod die non 



auditur. Sicutenimoculi noftrimini- 



ma non vidcnt,fic quoque aures mini- 



mum ftrepitum non audiunt , interea 



tamen oritur.Imo aer ipfe,quia corpo- 



reum quid eft,ad aerem aut aliud quid 



motus.veifibilum velfonum velvocem 



vei fragorem reddit;praelertim quando 



fpatio aliquo vacuo disjungitur&ite 



rum concurrit, vehementem terribi- 



lcmq;fragoremedit,de quo/. ^.c.xs.z6, 



i,ont4s non Scd Sonus, Fragor , Strepitus, Vox, 



froprie de ^^ propric nott fer tur mediante aere, 



Mre. ut communiter ftatuunt Phiiofophi , 



verumuti virtutes incorporeae pene- 



trant (cxteris paribus) omnia, fic quo- 



que Sonus omniacorporeapenetrat, 



Tenetrnt 9"^ quidcm acmon poteft penetrare, 



Mcut experimentum deRecipiente no- 



biseft/i^.3. c<j/>. I ^qui.etiamfi oprime 



fit occlufus vei obturatus, tamen clan- 



gor campanuliE exadle per vitrum au- 



din poteft. Vuigare quoque eft experi- 



mentum, Sonum & etiam vocem,mo- 



omntn. 



mentopertrabesIongiflTimaSpropaga- ^^ ^^^^ 

 ri ; nam fi extremitaii alteri quifpiam potcfitroHt- 

 aurem admoveat,aiius vero extremiia- ^"^*' 

 tem alteram leviflime digito percutiat 

 aut ungue fcalpat aut vocem fubmiffe 

 admurmuret aiiumve excitet fonum, 

 eummomento alteriusauriallabinec 

 adftantium collocutione prohiberi. 



Quanto autem tenuius & magis po- 

 rofum corpuseft, tanto facilius& ma- 

 gisafbnopoteftpenetrari; Undeae- 

 rem.quia eftcorpusrariffimum & va- 

 cuoproximum (utin l.^.c.i.de Aeris 

 natHrh videndum)mult6 faciliuspoteft 

 penetrare , quam aquam , & lapidem 

 magisquam metallum, &c. modo fmt 

 ejufdem ipiffitudinis feu denfitatis. 



Eft etiam verum.quod tempore tran- 

 quiUo fbnus melius ^udiatur , quando 

 fc. aerinnulloeftmotuquam terape- 

 ftace;fin autem fonus ferretur aeris ad- 

 jumento , quomodo poffet ftante aerc 

 firmo, pervenire ad aures noftras.^ un- 

 de iterumconcludendum.non deferri 

 fonum mediante aere.Sed flante ven- 

 co fonus quidem fertur a vento , cujus 

 caufa eft quod fonus quoque aerem fe- 

 rit,ut ferit alia corpora,& tunc percuf- 

 fus aer una cum accepto fono defertur 

 cum vento.ficut campana cum accep- 

 to fono poteft ferri de loco ad locum. 



Quod autem fonus feriat quoque senusferh 

 alia corpora,ex eo videndum eft, quiai "l^'*^''^^^^ 

 chordi un^ ta£(l fonum edente , alia 

 ^qui fona,etiamnon ta£ta,fonum edit. 

 Et Merfennus refert infua Harmonia : 

 Parifiis in templo Francifcanorum , dum 

 Organa pulfantur, pavimentum templi 

 circa diametrijinem , quiB ex quadrato 

 najcitury cujus organa latusfunt^ ita con- 

 cutiy utferme verearis ne terra debifcat; 

 quod tamen minime Jentitur Ji vel pro- 

 piusadorgana accedas velab eis longius 

 recedas. Imo notavit P. Atbanafius Kir- 

 cherus^om2^{z^idtm magnx quoque 

 molis femper tremuifle ad fonitum 

 certas fiftula? organi ; Unde nimius fo- 

 nus furdum quem facerc poteft. Porro 

 ficut Virtus Sonansomnia, diverfb 5o»«/^w- 

 tamen refpedhi penetrat , fic quoque "'^'^*'»*» 

 aquam, uti expeiimentumhabemus 



in 



