L I B E R Q^U I N T U S 



^T4 



0,utinam immites Sc duri id confi- 

 derent, qui erga aliosfe immifericor- 

 desgerunt : quiqueforte fua. quam 

 eis Deus largitus eft , non contenti 

 funt, fed aut hic aut illtc, aliena quo vis 

 modo , five vi five fpecie red^i ad fe 



transferunt : Atque fic propter hunc 

 anguftum locum vel fedem, iUudfu- 

 turum Amplum , in quo tamen abun- 

 dantiagaudiorum &dele6i:ationes in 

 dextera Dei ufque in aeternum erunt, 

 amittunt 



C A P U T III. 



Telhois Globus ^Jicut externe inmmera rerum Varietate ejl 

 exJlruBus ^ Jtc etiam inteme. 



Tenuqtteus 

 Globuf non 

 JolKin quo 

 ad txterna, 

 feii muho 

 magii tntet' 

 na efi confi- 

 derandus. 



Siiut corpO' 

 ta fingula' 

 ria (^ per- 

 fe9a, vel 

 eute vel 

 eorticemu- 

 nitafuntt 

 idfmdecor- 

 fore mun- 

 danocon' 

 eludtndum. 



Cortex TtU 

 luris quo- 

 moioeonfi' 



deranda. 



CUmDEUS &Naturanihilfa- 

 ciant fruftra, inutile, aut/^r 

 Je imperfedtum ; unum quod- 

 que autem corpus abfolutum & fm- 

 gulare , conftet materih , vith ^ virtu- 

 tibus innatis , ficuti lih. 2. cap.7. di- 

 ftumeft ; itaque firmiterconcluden- 

 dum , hunc etiam Terraqueum glo- 

 bum , tanquam corpus abfolutum, 

 perfeftum , non fahem fuam per- 

 fedlionem externe , fed multo magis 

 interne habere; i potiori enim quae- 

 vis res denominanda & refpicienda. 

 Potifiima autem Telluris pars , in ipfa 

 Tellure eft , non extra ; ergo Tellus 

 magis reipicienda quo ad corpus ip 

 fum , quam fuperficiem. Sic confide- 

 rantur omnia Corpora principaliter 

 quoad interna; Ecquis eft, qui Ani- 

 malia externeadfpicit, nonprimario 

 omnia illa externa , interno corpori 

 attribuat ? 



Eadem ratione , quando Terra- 

 queum hunc globum adfpicimus, ni- 

 hil aliud videmus quam externam 

 ejus hene quidem ornatam fuperficiem, 

 fine autem omni profunditate ( ilUe 

 enim crypta jfodime ^fpelunca , meatuSy 

 canaleSt ^c. qua nos dicimusfuhterra- 

 nea ejfe, nonfuntfubterranea Jedjuper- 

 ficialia, quianec decimam partem corti- 

 cis terrena molis, multo minus interiora 

 ujque admedietatem corporis totiusin- 

 grediuntur.) Itaque confideratis om- 

 nibuscircumftantiis, tam lociejusin 

 Mundo , quam magnitudinis , motus, 

 ut & di£ti fuperficialis adfpeftus, &c. 

 plusultra latere cogitandum. 



Superficiem autem hanc, five corti- 

 cem Telluris quod attinet , illam pof- 

 fumustripiici modo, confiderare : 



I . E xtrinfece quo ad em inentiores 

 Telluris partes,ubi Aer, Nubcs, Venti, 

 item Imbres & Nives (quae procul du- 

 bio, vi radiorum Solarium e marico- 



piofe per vapores furfum evocantur, 

 atque fic in pluvias convettuntur) 

 aliaque Meteora &c. 



2. Superficialiter , ubi videmus 

 Terras, Montes, Sylvas,Lapides,Her- 

 bas,Frudus,AnimaIia, &c. itemFlu- 

 mina & Fontesperpetuo currenicsfe- 



feque in Maria , exonerantes : Mare Mariit ^ 

 autem inde non augeri , quia per alios '^'^'J^[' 

 Terrae cuniculos , tanti lemper quan- currum , ut 

 titate abforbetur , quant^ ex fontibus /*''^*"' *^" 



/* .1. poraant- 



regurgitatur , non lecus ac animalium ^«m. ' 

 fanguis in corum venis & arteriis ex 

 media corporis parte, perpetui fui cir- 

 cuIatione,mox in caputaicendit&ite- 

 rum in pedes labitur. &c. 



3. Intrinfece (quamvis geometrice 

 nulla pojfit dici intrinjeca Juperfcies^ 

 quia omnis fuperficies eji projunditatis 

 expers, tamen cum hominum tntroitm in 

 Tetturis corticem^ nullam haheat propor- 

 tionem adprofunditatem hujus glohijed 

 faltemprtncipium fit ejus corticis , ideo' 

 que quicquidin hac corticefitfive extrin- 

 Jece jivejuperficialtterfive intrinJecCy iU 

 lud in Juperficie fieri dicimus Terra:\ 

 ubi invenimus Hiatus , Meatus , Spe- 

 cus, Canales, Voragines , Cry ptas, Fo- 

 dinas,ignivomosMontes&aliosIgnes/^«i«9r#r- 

 fubterraneos,ex quibus quando Aqus ^^ 

 fubterraneae in illos inciclunt, oriuntur 

 Thermae, & ex lu£ti & praehis aqux & 



ignis , quiE fibi invicem intra Terrx 

 clauftra inferunt , Fumi, Vapores, Fla- 

 tus , &c. qui deinde per Terrae & 

 Montium lcifiiiras meatufque adex- 

 teriora expelluntur , in parie vero cor- 

 ticis Terrae frigidiori, iterum fefein 

 aquas convertunt, Fontefque & FIu- 

 minailiaefficiunt. 



Audiuntur item & videntur quo- sub tmn 

 que in didlis quibufdam hiatibus & ^»'"'/' ««• 

 mcatibus , ingentes labentium aqua y^^^j[^, 

 rum ftrepitus, horrendi tonitruum 

 fragores , fulminum projediones, 



ful- 



